Isı pompasının ne kadar elektrik harcadığı, cihazın kW değerinden doğrudan çıkmaz. Belirleyici olan, ürettiği ısının ne kadarını elektrikle, ne kadarını dış havadan aldığıdır. Bu oranın adı COP’tur. Bu yazıda tüketimi COP üzerinden nasıl hesaplayacağınızı, 8, 10, 12 ve 16 kW cihazlar için saatlik örnekleri ve tüketimi artıran etkenleri anlatıyoruz.
Temel kural: ısı ÷ COP = elektrik
DemirDöküm’e göre bir ısı pompası 1 birim elektrik enerjisi tüketerek, dış ortamdan aldığı ısıyla birlikte 3 ila 4 birim ısı enerjisi üretir. Bosch da hava kaynaklı ısı pompalarında ısı enerjisinin yalnızca dörtte birinin kompresörü çalıştıran elektrikten geldiğini belirtir.
Buradan basit bir formül çıkar:
Tüketilen elektrik (kWh) = Üretilen ısı (kWh) ÷ COP
COP 4 ise ısının dörtte biri, COP 3 ise üçte biri kadar elektrik harcanır. Aradaki fark küçük görünse de aynı ısı için COP 3’teki cihaz, COP 4’tekinden yaklaşık %33 daha fazla elektrik harcar.
Saatlik örnek: 8, 10, 12 ve 16 kW
Aşağıdaki tablo, cihazın bir saat boyunca tam güçte çalıştığını varsayar. Gerçekte çalışma süresi ve gücü, evin o anki ısı ihtiyacına bağlıdır.
| Kapasite | 1 saatte üretilen ısı | Elektrik (COP 4) | Elektrik (COP 3) |
|---|---|---|---|
| 8 kW | 8 kWh | 2,0 kWh | 2,7 kWh |
| 10 kW | 10 kWh | 2,5 kWh | 3,3 kWh |
| 12 kW | 12 kWh | 3,0 kWh | 4,0 kWh |
| 16 kW | 16 kWh | 4,0 kWh | 5,3 kWh |
Faturaya etkisini görmek için bu kWh değerini elektrik faturanızdaki birim fiyatla çarpmanız yeterli.
Aylık tüketim nasıl tahmin edilir?
Aynı formül aylık hesap için de geçerlidir: o ay evin ihtiyaç duyduğu toplam ısı (kWh), o ayki ortalama COP’a bölünür. Zor olan, aylık ısı ihtiyacını bilmektir. Bunun en sağlıklı yolu binanın ısı kaybı hesabıdır. Kapasite seçimindeki W/m² değerleri en soğuk gün için verilen değerlerdir; bunları saatle çarparak aylık tüketim bulunmaz, çünkü kışın her saati en soğuk gün değildir.
Kaba kapasite hesabı için Isı Pompası Kaç m² Isıtır? yazımıza bakabilirsiniz.
Tüketimi artıran ve azaltan etkenler
1. Dış hava sıcaklığı
Bosch, kışın hava sıcaklığı düştükçe verimin azaldığını belirtir. Yani aynı cihaz ocak ayında ekim ayına göre aynı ısı için daha fazla elektrik harcar.
2. Gidiş suyu sıcaklığı
Su ne kadar sıcak istenirse cihaz o kadar zorlanır. DemirDöküm’ün planlama kılavuzundaki 5 kW’lık bir model, -5 °C dış havada 35/30 °C rejiminde 5,3 kW, 55/47 °C rejiminde 4,2 kW ısı verir. Kılavuz bu yüzden ısıtma sisteminin 55 °C’nin altında çalışacak şekilde planlanmasını, yerden ısıtmada 40/35 °C’yi tercih edilen rejim olarak verir. Yerden ısıtmanın ayrıntıları için Yerden Isıtma Nasıl Çalışır? yazımıza bakabilirsiniz.
3. Yalıtım
Aynı kılavuz, İstanbul’un da bulunduğu 2. bölgede metrekare başına ısı ihtiyacını iyi yalıtımlı binada 70–80 W, yalıtımsız binada 110–120 W olarak verir. Isı ihtiyacı arttıkça, COP aynı kalsa bile harcanan elektrik de artar.
4. Doğru kapasite ve bakım
DemirDöküm, enerji tasarrufu için doğru kapasite seçiminin, iyi bina yalıtımının ve düzenli bakımın önemine dikkat çeker.
5. Elektrikli takviye ısıtıcı
DemirDöküm kılavuzu, ısı pompasının elektrikli takviye ısıtıcıyla (örnekteki sistemlerde 6 veya 9 kW) tek enerjili olarak planlanabileceğini belirtir. Takviye ısıtıcı bir dirençtir; devreye girdiği saatlerde ürettiği ısı kadar elektrik çeker. Kapasitesi yetersiz seçilmiş bir cihazda takviye ısıtıcı daha sık çalışır ve fatura belirgin şekilde artar.
6. Sıcak su
Cihaz kullanım suyunu da ısıtıyorsa bu enerji de faturaya eklenir. Kılavuz kişi başı günlük sıcak su tüketimini konfor düzeyine göre 30, 50 ve 70 litre olarak alır.
Ürün sayfasındaki COP nasıl okunur?
COP her zaman belirli bir koşulla birlikte verilir. Örneğin Bosch CS3400i AWS ürün sayfalarımızda nominal değerler A7/W35 koşulunda, yani 7 °C dış havada ve 35 °C suda verilir. İki cihazı karşılaştırırken COP değerlerinin aynı koşulda verildiğinden emin olun; farklı koşullardaki iki sayı karşılaştırılamaz.
Tek bir koşuldaki COP, yıl boyunca ne kadar harcayacağınızı tam göstermez. Bosch, hava kaynaklı ısı pompasının gerçek verimliliğini yıllık performans faktörünün gösterdiğini belirtir. Bazı ürün sayfalarımızda mevsimsel değer SCOP olarak da yer alır.
Sık sorulan sorular
8 kW ısı pompası saatte kaç kW elektrik harcar?
Tam güçte çalışırken COP 4’te yaklaşık 2,0 kWh, COP 3’te yaklaşık 2,7 kWh.
10 ve 12 kW ısı pompası saatte kaç kW elektrik harcar?
Tam güçte 10 kW cihaz COP 4’te yaklaşık 2,5 kWh, COP 3’te 3,3 kWh; 12 kW cihaz COP 4’te 3,0 kWh, COP 3’te 4,0 kWh harcar.
16 kW ısı pompası saatte kaç kW elektrik harcar?
Tam güçte çalışırken COP 4’te yaklaşık 4,0 kWh, COP 3’te yaklaşık 5,3 kWh.
COP 5 olan cihaz faturayı beşte bire mi düşürür?
Bu sorunun ayrıntılı cevabı Isı Pompası Nedir, Nerede Kullanılır? yazımızda.
Modeller
Stoktaki modelleri kapasiteye göre 8 kW, 10 kW, 12 kW ve 16 kW sayfalarında, tümünü ısı pompası kategorisinde görebilirsiniz. Her ürünün COP değeri kendi sayfasında yer alır.
Kaynaklar: DemirDöküm, “Isı Pompası Nedir?” sayfası ve “Isı Pompalı Sistemlerin Planlanması ve Hidrolik Devreler” eğitim dokümanı; Bosch Home Comfort, “Hava kaynaklı ısı pompası kullanımı”.