Bu yazı klimayı aldıktan sonrası hakkında: bakım, kullanım ve sık yapılan hatalar. Hangi kapasitede klima alacağınızı, enerji sınıfını ve montaj öncesi kontrolleri klima seçimi yazısında anlattım. Burada anlatılanların çoğu ücretsizdir ve doğrudan elektrik faturasına yansır.
Filtre temizliği: en yüksek getirili iş
Klima bakımında yapılabilecek tek en etkili şey filtre temizliğidir ve tamamen ücretsizdir.
Filtre, iç üniteye giren havadaki tozu tutar. Tıkandığında iç ünite yeterli havayı çekemez; klima aynı soğutmayı yapmak için daha uzun ve daha zorlanarak çalışır. Bosch'un belirttiği sonuçlar şunlar: soğutma performansında düşüş, enerji tüketiminde artış, koku oluşumu, toz ve bakteri birikimi nedeniyle hava kalitesinin bozulması, parçalarda aşınma ve arıza riskinde artış.
Ne sıklıkla: Bosch, aktif kullanım dönemlerinde 2-4 haftada bir filtre temizliği öneriyor ve aylık kontrol yapılmasını söylüyor. Daikin de filtrelerin ayda bir kontrol edilip gerektiğinde temizlenmesini belirtiyor. Yoğun kullanımda, evde evcil hayvan varsa ya da tozlu bir bölgedeyseniz aralığı kısaltın.
Nasıl yapılır:
1. Klimayı kapatın ve elektrik bağlantısını kesin.
2. İç ünitenin ön kapağını açın ve filtreleri dikkatlice çıkarın.
3. Tozu elektrikli süpürgeyle veya yumuşak bir fırçayla alın.
4. Ilık suyla, gerekirse az miktarda sabunlu suyla yıkayın ve temiz suyla durulayın. Sıcak su ve sert deterjan kullanmayın; filtre gözeneklerini bozar.
5. Gölgede tamamen kurutun. Bu adım en kritik olanıdır: nemli takılan filtre küf ve koku üretir. Doğrudan güneşte kurutmayın, filtre deforme olur.
6. Kuru filtreleri yerine takın ve kapağı kapatın.
Filtre yıpranmış, yırtılmış veya yıkamayla temizlenmiyorsa değiştirin. Filtre bir sarf malzemesidir; sonsuza kadar yıkanmaz.
Bakım takvimi
| Aralık | Yapılacak | Kim yapar |
|---|---|---|
| 2-4 haftada bir (kullanım döneminde) | Filtre temizliği | Ev sahibi |
| Ayda bir | Filtre kontrolü, iç ünite yüzey temizliği | Ev sahibi |
| Sezon başı | Dış ünite önünün açılması, drenaj kontrolü | Ev sahibi |
| Yılda en az bir kez | Detaylı bakım: gaz kontrolü, eşanjör temizliği, elektriksel kontrol | Yetkili servis |
Son satır ihmal edilmemeli. Hem Bosch hem Daikin, yılda en az bir kez uzman teknisyen tarafından detaylı bakım yapılmasını belirtiyor. Filtre temizliği bu bakımın yerini tutmaz; gaz basıncı, eşanjör içi kirlilik ve elektriksel bağlantılar ev sahibinin kontrol edebileceği şeyler değildir.
Klima modları ne işe yarar
Kumandadaki simgeler çoğu kullanıcı tarafından hiç kullanılmaz; oysa bazıları doğrudan konfor ve tüketim farkı yaratır.
Cool (soğutma). Standart mod. Hedef sıcaklığa göre çalışır.
Heat (ısıtma). Çevrimi tersine çevirir; klima ısı pompası olarak çalışır. Verimi dış hava sıcaklığına bağlıdır.
Dry (nem alma). Sıcaklığı çok düşürmeden ortamdaki nemi alır. Nemli ama çok sıcak olmayan günlerde — özellikle sahil bölgelerinde — soğutmadan daha az enerjiyle daha büyük konfor sağlar.
Fan (vantilatör). Yalnızca havayı dolaştırır, soğutma yapmaz. Kompresör çalışmadığı için tüketimi çok düşüktür.
Auto. Cihaz modu kendisi seçer. Pratikte çoğu kullanıcı için gereksizdir; hangi modu istediğinizi biliyorsanız doğrudan seçmek daha iyi sonuç verir.
Bir de swing (kanat hareketi) var ve önemi küçümsenir. Soğuk hava ağırdır ve aşağı çöker; kanadı yukarı yönlendirmek havanın odaya dağılmasını sağlar. Kanadı doğrudan oturduğunuz yere çevirmek konforlu değildir ve termostat odayı yanlış okur.
Sıcaklık ayarı ve yaygın yanlışlar
Yanlış 1: Daha düşük ayar daha hızlı soğutur. Hayır. Klima 18 °C'ye ayarlandığında da 24 °C'ye ayarlandığında da aynı güçle çalışmaya başlar; fark, ne zaman duracağıdır. 18 °C ayarlamak odayı daha hızlı soğutmaz, sadece gereğinden fazla soğutur ve faturayı artırır.
Yanlış 2: Odadan çıkarken kapatıp dönünce açmak tasarruf sağlar. Kısa aralıklar için doğru değildir. Isınmış bir odayı tekrar soğutmak, sabit sıcaklıkta tutmaktan daha çok enerji ister. Inverter klimalar zaten düşük devirde çalışarak sıcaklığı korur. Uzun süreli çıkışlarda (birkaç saat ve üzeri) kapatmak mantıklıdır.
Yanlış 3: Pencereyi aralık bırakmak havayı tazeler. Klima çalışırken açık pencere, dışarıyı soğutmaya çalışmak demektir. Havalandırma klima kapalıyken yapılmalıdır.
Yanlış 4: İç ünitenin önüne mobilya koymak sorun değildir. İç ünite havayı emer ve üfler; önünün ve altının açık olması gerekir. Dolap üstüne yerleştirilen veya perde arkasında kalan iç ünite kapasitesini kullanamaz.
Sıcaklık ayarında genel kural şudur: iç ile dış arasındaki fark ne kadar azsa tüketim o kadar düşüktür. Dışarısı 35 °C iken 20 °C hedeflemek, klimayı sürekli tam güçte çalıştırır.
Kışın klimayla ısıtmak
Klimanın ısıtma modu, birçok kullanıcının hiç denemediği bir işlevdir. Oysa elektrikli rezistanslı ısıtıcılara göre belirgin şekilde verimlidir, çünkü klima elektriği ısı üretmek için değil dışarıdaki ısıyı içeri taşımak için kullanır.
Üç noktaya dikkat edin:
SCOP değerine bakın. Etiketteki SEER soğutma verimini, SCOP ise ısıtma verimini gösterir. Klimayı kışın da kullanacaksanız sizin için önemli olan SCOP'tur.
Verim dış sıcaklıkla düşer. Dışarısı soğudukça havadan çekilebilecek ısı azalır. Geçiş mevsimlerinde ve ılıman bölgelerde klima çok ekonomik ısıtır; sert kışlarda tek başına yetersiz kalabilir.
Kanadı aşağı yönlendirin. Sıcak hava yükselir. Isıtma modunda kanadı yukarı bırakırsanız sıcak hava tavanda toplanır, oturduğunuz seviye soğuk kalır. Soğutmanın tam tersi.
Dış ünitede kışın buzlanma normaldir; cihaz bunu defrost çevrimiyle kendisi çözer. Defrost sırasında kısa süreli ısıtma kesintisi ve dış üniteden su akması beklenen davranıştır, arıza değildir.
Sağlık ve konfor
Klimanın hasta ettiği söylenir; doğrusu, bakımsız klimanın hasta edebileceğidir. Bosch'un saydığı sonuçlar arasında toz ve bakteri birikimi nedeniyle hava kalitesinin bozulması da var. Düzenli temizlenen bir klima ise havadaki tozu tutarak iç hava kalitesine katkı sağlar.
Rahatsızlık yaratan üç durum ve çözümleri:
Doğrudan üfleme. Soğuk havanın doğrudan vücuda gelmesi boyun ve omuz ağrısının yaygın sebebidir. Kanadı yukarı yönlendirin; hava tavana çarpıp dağılsın.
Aşırı kuruluk. Klima soğutma yaparken nemi de alır. Uzun süreli kullanımda ortam gereğinden fazla kuruyabilir; boğaz kuruluğu ve gözde rahatsızlık buradan gelir. Sıcaklık farkını azaltmak ve gerektiğinde dry yerine cool modunu kullanmak yardımcı olur.
Ani sıcaklık farkı. Dışarısı 35 °C iken 20 °C'lik bir odaya girmek vücudu zorlar. İç-dış farkını makul tutmak hem konfor hem tüketim açısından doğrudur.
Klima kokusu: sebebi ve çözümü
Klimadan gelen rutubetli koku, en sık şikâyet edilen konulardan biridir ve neredeyse her zaman aynı sebepten kaynaklanır: iç ünitede kalan nem.
Klima soğutma yaparken havadaki nemi yoğuşturur. Cihaz kapatıldığında eşanjör ve tava ıslak kalır. Karanlık, nemli ve tozlu bu ortam küf ve bakteri için uygundur; koku buradan gelir.
Önlemek için üç şey yapın:
1. Kapatmadan önce fan modunda çalıştırın. Soğutmayı kapatıp 10-15 dakika yalnızca fanla çalıştırmak iç üniteyi kurutur. Bazı modellerde bu işlevi otomatik yapan bir kurutma programı vardır.
2. Filtreyi düzenli temizleyin. Toz, küfün besinidir. Bosch'un koku oluşumunu filtre ihmalinin sonuçları arasında sayması bu yüzdendir.
3. Drenaj hattını kontrol ettirin. Tıkalı drenaj, tavada su birikmesine yol açar. Bu hem koku hem de içeri damlama sebebidir; klima neden su akıtır yazısında ayrıntısını anlattım.
Koku devam ediyorsa iç ünite eşanjörünün profesyonel temizliği gerekir; bu, filtre yıkamakla çözülmez.
Dış ünite bakımı
Dış ünite unutulur ama performansın yarısı ondadır. Yapılacaklar basittir:
Önünü açık tutun. Dış ünite hava atarak ısıyı dışarı verir. Önüne konan eşya, sarmaşık ya da kapatılan bir bölme, cihazın attığı sıcak havayı tekrar emmesine yol açar; verim düşer.
Kanatçık arasını temizleyin. Yaprak, tüy ve toz kanatçıkları tıkar. Elektrik kesikken yumuşak fırçayla ve düşük basınçlı suyla temizlenebilir. Yüksek basınçlı yıkama makinesi kullanmayın — kanatçıklar ezilir ve hava geçişi kalıcı olarak bozulur.
Sabitliğini kontrol edin. Gevşemiş konsol titreşim ve ses üretir; zamanla bağlantı borularını yorar.
Kışın üzerini örtmeyin — özellikle ısıtma için kullanıyorsanız. Kapatılan dış ünite hava alamaz. Isıtma için kullanmıyorsanız bile örtü nemi hapsedebilir; üstten koruma yeterlidir, tamamen sarmak değil.
Sık sorulan sorular
Klima filtresi ne kadar sürede bir temizlenir?
Aktif kullanım döneminde 2-4 haftada bir. Aylık kontrol her koşulda önerilir. Evde evcil hayvan varsa veya bölge tozluysa aralığı kısaltın.
Yılda bir servis bakımı şart mı?
Üreticiler bunu açıkça öneriyor. Gaz basıncı, eşanjör içi kirlilik ve elektriksel bağlantılar ev sahibinin kontrol edebileceği şeyler değildir. Ayrıca düzenli bakım kaydı, garanti süreçlerinde de işinize yarar.
Klimayı 18 dereceye ayarlarsam daha hızlı soğur mu?
Hayır. Klima aynı güçle başlar; fark yalnızca ne zaman duracağıdır. Düşük ayar odayı daha hızlı değil, daha fazla soğutur ve tüketimi artırır.
Klimadan neden kötü koku geliyor?
Genellikle iç ünitede kalan nem ve tozun ürettiği küf yüzünden. Kapatmadan önce 10-15 dakika fan modunda çalıştırmak, filtreyi düzenli temizlemek ve drenajı kontrol ettirmek çözer.
Klima soğutmuyor, ne yapmalıyım?
İlk kontrol filtredir: tıkalı filtre en yaygın sebeptir. Sonra dış ünitenin önünün açık olduğunu, mod ve sıcaklık ayarını, pencere ve kapıların kapalı olduğunu kontrol edin. Sıralı kontrol listesini klima neden soğutmaz yazısında verdim.
Ürünlere göz atın: Duvar tipi inverter split klima modelleri