Isıtma tesisatında su kaçağı, gördüğünüz yerde olmayabilir; su boru boyunca ilerleyip metrelerce ötede damlayabilir. Buna karşılık hangi noktadan aktığı nedeni büyük ölçüde belirler. Aşağıda önce acil olarak ne yapmanız gerektiğini, sonra kaynağa göre nedenleri bulacaksınız.
Önce yapılacaklar
1. Suyun altına geniş bir kap ve bez koyun. 2. Sızıntı elektrikli bir cihazın (kombi, pompa) üzerine ya da yakınına geliyorsa o cihazın elektriğini sigortadan kesin. 3. Kaçak bir peteğin bağlantısındaysa o peteğin iki yanındaki vanaları kapatın; petek devre dışı kalır, evin geri kalanı ısınmaya devam eder. 4. Kaçak kombide ya da ana hatta ise kombiyi kapatın ve tesisatın doldurma musluğunun kapalı olduğundan emin olun. 5. Akış hızlıysa tesisatın ana vanasını kapatın.
Bu adımlardan sonra acele etmenize gerek kalmaz; kaynağı sakin sakin arayabilirsiniz.
Kombinin altından su geliyorsa
Emniyet ventilinden damlıyor
Kombinin altından çıkan ince tahliye borusundan su geliyorsa bu bir arıza değil, bir uyarıdır: sistem basıncı güvenli sınırın üzerine çıkmış ve emniyet ventili fazlalığı atmıştır.
Manometreye bakın. Kombi ısınınca 2,5-3 bara fırlıyorsa neden neredeyse kesinlikle genleşme tankının havasını kaybetmesidir. Basınç normalse ama ventil yine damlıyorsa ventilin oturma yüzeyine tortu kaçmıştır ve ventil temizlenmeli ya da değiştirilmelidir. Ayrıntılar için kombi basıncı neden yükselir yazımıza bakabilirsiniz.
Emniyet ventilini asla körlemeyin, tıkamayın ya da iptal etmeyin. Görevi, aşırı basınçta cihazı korumaktır.
Kondens hortumundan geliyor
Yoğuşmalı kombiler çalışırken su üretir; bu normaldir. Bu su ince bir hortumla gidere verilir. Hortum yerinden çıkmışsa ya da tıkanıp taşıyorsa kombinin altında birikinti oluşur. Hortumun gidere sağlam bağlandığını kontrol edin.
Bu su asidiktir; metal yüzeylerde ve zeminde leke bırakır, uzun süre akmasına izin verilmemelidir.
Kombinin içinden geliyor
Damlama tahliye borusundan değil de doğrudan cihazın gövdesinden geliyorsa iç parçalarda sızıntı var demektir: eşanjör, hidrolik blok contaları, pompa salmastrası ya da genleşme tankının bağlantısı. Bu grubun tamamı yetkili servis işidir; kombinin kapağı açılıp iç parçalara müdahale edilmemelidir.
Petekten su geliyorsa
Rakor bağlantısından sızıyor
En sık ve en kolay çözülen durumdur. Peteğin vanaya bağlandığı rakor zamanla gevşer ya da contası sertleşir. Islaklık rakorun tam dibindeyse tanı budur.
Çözüm, o peteğin vanalarını kapatıp rakoru sökmek, eski contayı yenilemek ya da teflon bandı yenileyip tekrar sıkmaktır. Sızdırıyor diye rakoru sadece daha çok sıkmak çoğu zaman işe yaramaz; aşırı sıkma conta yüzeyini ezip sızıntıyı kalıcı hâle getirir.
Vananın milinden sızıyor
Islaklık rakorda değil de vananın üst kısmında, volanın altındaysa vananın salmastrası eskimiştir. Bazı vanalarda salmastra somunu hafifçe sıkılarak sızıntı durdurulabilir; durdurulamıyorsa vananın değiştirilmesi gerekir.
Pürjör tapasından sızıyor
Hava alma işleminden sonra tapa tam kapatılmamış ya da contası bozulmuş olabilir. Tapayı kapatmayı deneyin; devam ediyorsa pürjör ucuz bir parçadır, değiştirilir.
Peteğin gövdesi delinmiş
Su, bağlantılardan değil de peteğin yüzeyinden, çoğu zaman alt kısmından geliyorsa petek içeriden korozyona uğrayıp delinmiştir. Bu onarılmaz; petek değişmelidir.
Petek neden içeriden delinir? Başlıca nedeni tesisata sürekli taze su girmesidir. Her su ekleyişte sisteme çözünmüş oksijen girer, oksijen çeliği oksitler ve yıllar içinde et kalınlığını inceltir. Bu yüzden "her hafta su eklerim" alışkanlığı sadece bir zahmet değil, peteklerin ömrünü kısaltan bir nedendir.
İkinci neden, tesisatın yazın boşaltılıp boş bırakılmasıdır. Boş bir tesisatta iç yüzeyler havayla temas eder ve korozyon hızlanır. Tesisat, kullanılmadığı dönemde de su dolu bırakılmalıdır.
Duvardan ya da zeminden su geliyorsa
Sızıntı gömülü boru hattındadır. Bu durumda kaynağı gözle bulmak mümkün değildir; termal kamera ya da basınç testiyle tespit gerekir. Tesisat basıncının sürekli düşmesi ve gözle görülür bir kaçağın bulunamaması bu ihtimali güçlendirir. Yerden ısıtmalı zeminlerde de aynı yöntem kullanılır.
Bu tespit ve onarım tesisatçı işidir; duvar ya da şap kırılmadan önce kaçağın yeri kesinleştirilmelidir.
Kaçakları önlemek
Sık su ekleme alışkanlığından kurtulmak için önce kaçağın kaynağını bulmak gerekir; belirtinin bastırılması tesisatı yıpratır. Tesisatın kullanılmadığı dönemlerde de dolu bırakılması, oksijen bariyerli boru kullanılması ve tesisata koruyucu kimyasal eklenmesi korozyonu belirgin biçimde yavaşlatır.
Yılda bir kez rakor diplerinin kuru bezle silinip birkaç saat sonra kontrol edilmesi, küçük sızıntıları büyümeden yakalamanın en pratik yoludur.
Ne zaman servis çağırmalı?
Rakor sıkma, conta değişimi ve pürjör tapası kapatma ev sahibinin yapabileceği işlerdir. Kombinin içinden gelen her sızıntı, gömülü hat kaçakları ve petek değişimi profesyonel iştir. Kombiden gaz kokusu da alıyorsanız hiçbir şeye dokunmadan cihazı ve gaz vanasını kapatın, pencereleri açın ve doğalgaz acil hattını arayın.
Sık sorulan sorular
Kombinin altından sadece kışın su geliyor, yazın gelmiyor. Bu tablo yoğuşmalı kombilerde normaldir: cihaz ısıtma yaptığı sürece kondens suyu üretir, yazın sadece sıcak su için kısa süre çalıştığı için üretim azalır. Suyun gidere düzgün aktığından emin olmanız yeterlidir.
Petek biraz nemli ama damlamıyor, beklesem olur mu? Beklememek daha doğrudur. Buharlaşarak kaybolan küçük bir sızıntı, altındaki metali sürekli ıslak tutar ve korozyonu hızlandırır. Rakor contasını yenilemek birkaç dakikalık iştir; petek değişimi ise çok daha maliyetlidir.
Sızdıran yere macun ya da bant sarmak çözer mi? Geçici olarak bile güvenilir değildir. Basınç altındaki bir tesisatta bu tür çözümler genellikle birkaç gün içinde açılır ve bu kez gözetimsiz bir anda açılır. Doğru olan, o peteğin vanalarını kapatıp bağlantıyı usulüne uygun yenilemektir.
Tesisat basıncı düşüyor ama hiçbir yerde ıslaklık yok. Kaçak gömülü hatta ya da kombinin içinde olabilir; bir diğer ihtimal de emniyet ventilinin fark edilmeyecek kadar yavaş damlamasıdır. Tahliye borusunun ucuna kuru bir kap koyup bir gün beklemek bu ihtimali kolayca doğrular.
Özet
Tahliye borusundan damlama emniyet ventili ve büyük ihtimalle genleşme tankı; gövdeden damlama servis; rakordan sızıntı conta; vana milinden sızıntı salmastra; petek yüzeyinden sızıntı ise korozyon ve petek değişimi demektir. Yedek parça için radyatör vanaları, pürjörler ve emniyet ventilleri kategorilerimize bakabilirsiniz.
Ürünlere göz atın: Kombi bağlantı parçaları