Kombinin ön yüzündeki manometre, tesisatınızın sağlık göstergesidir. İbre sürekli aşağı iniyor ya da ısınınca kırmızı bölgeye fırlıyorsa bu tek başına bir arıza değil, çoğu zaman bir belirtidir. Nedeni doğru okumak hem gereksiz servis çağırmanızı hem de asıl sorunu görmezden gelmenizi önler. Aşağıda basıncın kaç bar olması gerektiğini, düşme ve yükselme nedenlerini ve her biri için ne yapmanız gerektiğini sırayla bulacaksınız.
Kombi basıncı kaç bar olmalı?
Tesisat soğukken ideal aralık 1-1,5 bar'dır. Kombi ısınıp devreye girdiğinde su genleşeceği için ibrenin 1,8-2 bara kadar çıkması normaldir; ısınma bittiğinde başlangıç değerine dönmesi beklenir.
İki sınır önemlidir. İbre 1 barın altına inerse çoğu kombi arıza kodu verip kendini kapatır, çünkü susuz çalışan bir eşanjör kısa sürede zarar görür. İbre 3 bara yaklaşırsa emniyet ventili devreye girip suyu dışarı atar. İkisi de sistemin kendini koruma refleksidir; ceza değil, uyarıdır.
Manometreyi her zaman tesisat soğukken, yani kombi en az birkaç saattir ısıtma yapmıyorken okuyun. Isınmış bir sistemde ölçülen değer yanıltır.
Basınç neden düşer?
1. Tesisatta veya kombide su kaçağı
En sık neden budur. Kaçak her zaman gözle görülür bir su birikintisi yaratmaz; rakor diplerinde kuruyup beyaz kireç lekesi bırakan çok küçük sızıntılar da haftalar içinde basıncı düşürür.
Aramaya şuralardan başlayın: peteklerin alt bağlantıları ve vana rakorları, kombinin altındaki gidiş-dönüş boruları, varsa yerden ısıtma kollektörünün üzerindeki bağlantılar ve tesisatın en alçak noktasındaki boşaltma vanası. Şüphelendiğiniz noktaları kuru bir bezle silin, altına gazete koyun ve birkaç saat sonra tekrar bakın. Islaklık ya da lekelenme varsa kaçak oradadır.
Kombinin kendi içindeki eşanjör ya da conta sızıntıları da aynı sonucu verir; bunlar gözle görülmez ve servis işidir.
2. Petek havası alındıktan sonra
Peteklerin havasını aldıysanız basıncın düşmesi beklenen bir durumdur, arıza değildir. Havanın yerini su alacağı için sistemde su seviyesi düşer. Hava alma işleminden sonra doldurma musluğundan 1-1,5 bara tamamlamak yeterlidir. Sezon başında bu bir kez yaşanır; her hafta tekrarlıyorsa neden başkadır.
3. Emniyet ventili sızdırıyor
Kombinin altından çıkan tahliye borusundan damla damla su geliyorsa emniyet ventili tam kapanmıyor demektir. Ventilin oturma yüzeyine kaçan küçük bir tortu parçası bile bunu yapar. Basınç yavaş ama sürekli düşer. Ventil temizlenmeli, düzelmiyorsa değiştirilmelidir. Emniyet ventili ucuz bir parçadır ama görevi hayati olduğu için körlenmemeli, iptal edilmemelidir.
4. Otomatik hava atıcının kapağı açık kalmış
Kombinin ya da tesisatın en üst noktasındaki otomatik pürjörün siyah kapağı gevşek bırakılmışsa sistem hava atarken su buharı da kaçırır. Kapağı elle sıkılığını kontrol edin; bu cihazların kapağı çalışırken bir tur gevşek olmalı ama tamamen açık kalmamalıdır.
Basınç neden yükselir?
1. Doldurma musluğu tam kapanmamış
Su eklerken açtığınız doldurma musluğu tam kapanmadıysa şebeke basıncı tesisata sürekli su basar ve ibre yükselir. İlk kontrol edilecek yer burasıdır. Musluk kapalı görünmesine rağmen basınç yükselmeye devam ediyorsa musluk içten sızdırıyordur ve değişmesi gerekir.
2. Genleşme tankı havasını kaybetmiş
Bu ikinci en sık nedendir ve en çok yanlış anlaşılanıdır. Genleşme tankı, içi esnek bir zarla ikiye ayrılmış küçük bir kaptır: bir tarafta tesisat suyu, diğer tarafta basınçlı hava bulunur. Su ısınıp genleştiğinde bu hava yastığı sıkışarak fazlalığı emer; sistem soğuyunca hava yastığı suyu geri iter.
Tank zamanla havasını kaybederse ya da zar yırtılırsa emecek yer kalmaz. Sonuç tipiktir ve tanıyı tek başına koydurur: kombi soğukken basınç normal, ısınınca hızla 2,5-3 bara fırlıyor, emniyet ventili su atıyor, sistem soğuyunca da basınç 1 barın altına düşüyor. Bu döngüyü yaşıyorsanız sorun neredeyse kesinlikle genleşme tankındadır.
Kontrolü şöyledir: tesisatın suyu boşaltıldıktan sonra tankın üstündeki sibop iğnesine bastırılır. Hava yerine su geliyorsa zar patlamıştır ve tank değişmelidir. Zar sağlamsa tankın ön basıncı manometreli bir pompayla üretici değerine (genellikle 1-1,5 bar) tamamlanır. İşlem tesisatın boşaltılmasını gerektirdiği için tesisatçı işidir.
Eve petek eklendiyse, kat büyütüldüyse ya da yerden ısıtma yapıldıysa tesisattaki su hacmi artmıştır; kombinin içindeki fabrika tankı bu hacme yetmeyebilir. Bu durumda tesisata ilave bir genleşme tankı bağlanması kalıcı çözümdür.
3. Eşanjör içinden geçiş
Kombinin sıcak su eşanjörü delinmişse, musluk basıncındaki şebeke suyu ısıtma devresine karışır ve basıncı yükseltir. Belirtisi karakteristiktir: siz hiç su eklemediğiniz hâlde basınç kendiliğinden artar ve genellikle sıcak su musluğu açıldığında değişir. Bu kesinlikle servis işidir.
Basıncı nasıl ayarlarsınız?
Düşükse: kombinin altındaki doldurma musluğunu çok yavaş açın. Manometreyi izleyerek 1-1,5 bara gelince kapatın. Musluğu hızlı açmak tesisata hava basar ve peteklerin yeniden hava yapmasına yol açar. Su ekledikten sonra doldurma musluğunun tam kapandığından emin olun.
Yüksekse: bir peteğin pürjöründen ya da kombinin tahliyesinden, altına kap koyarak az miktarda su alın ve ibreyi 1,5 bara indirin. Ancak bunu her hafta yapmak zorunda kalıyorsanız asıl sorunu çözmüyor, sadece belirtiyi bastırıyorsunuz demektir.
Sık su eksiltmenin görünmeyen maliyeti
Her su ekleyişinizde tesisata yeni kireç ve çözünmüş oksijen girer. Oksijen radyatörlerin iç yüzeyini korozyona uğratır, korozyon çamuru peteklerin altını tıkar ve sirkülasyon pompasını yorar. Yani sık su ekleme sadece bir zahmet değil, tesisatın ömrünü kısaltan bir alışkanlıktır. Bu yüzden basınç düşüşünü "her hafta doldururum" diye geçiştirmek yerine kaynağını bulmak gerekir.
Ne zaman servis çağırmalı?
Haftada birden fazla su ekliyorsanız, kombinin altından sürekli su damlıyorsa, basınç ısınınca 3 bara fırlıyorsa ya da gözle görülür bir kaçak bulduysanız yetkili servisi arayın. Gaz hattıyla ilgili her işlem ve kombinin iç parçalarının sökülmesi gaz yetki belgeli teknisyen işidir. Kombiden gaz kokusu alıyorsanız cihazı ve gaz vanasını kapatın, pencereleri açın, elektrik düğmelerine dokunmayın ve doğalgaz acil hattını arayın.
Özet
Basınç yavaşça düşüyorsa kaçak ya da emniyet ventili; ısınınca fırlayıp soğuyunca düşüyorsa genleşme tankı; kendiliğinden yükseliyorsa doldurma musluğu ya da eşanjör. Bu üç örüntü, kombi basıncı şikâyetlerinin neredeyse tamamını kapsar. Değişim gerekirse genleşme tankları, emniyet ventilleri ve basınç düşürücüler kategorilerimizden uygun ürünü seçebilirsiniz.
Ürünlere göz atın: Kombi ve kazan sistemleri