Şofben, kombiden farklı olarak sadece kullanım suyunu ısıtır ve bunu anlık yapar; yani depolamaz, musluk açıldığı anda ısıtmaya başlar. Bu çalışma biçimi, arıza aramada işinizi kolaylaştırır: sorunun kaynağı ya suyun geçişinde, ya enerjide (gaz veya elektrik), ya da ısı transferinde (kireç) olmak zorundadır.
Önce şofbeninizin tipini belirleyin
Doğalgazlı şofben gazı yakarak ısıtır; bacalı ya da hermetik olabilir. Elektrikli şofben ise içindeki rezistansla ısıtır ve bacası yoktur. Kontrol sıraları farklıdır, bu yüzden önce hangisine sahip olduğunuzdan emin olun.
Her iki tip için ortak neden: su debisi düşük
Bu, açık ara en sık nedendir ve en çok gözden kaçandır. Şofbenler, suyun aktığını bir debi anahtarıyla anlar ve ancak belirli bir debinin üzerinde devreye girer. Musluğun ucundaki perlatör kireç ve kumla tıkandığında debi bu eşiğin altına düşer ve şofben hiç çalışmaz.
Belirtisi tipiktir: musluğu tam açtığınızda çalışıyor, kısınca duruyor ya da hiç devreye girmiyor. Perlatörü sökün, sirkeli suda bekletip fırçayla temizleyin. Aynı kontrolü duş başlığı, duş hortumu ve varsa şofben girişindeki filtre için de yapın.
Şebeke basıncının düşük olduğu saatlerde ya da üst katlarda aynı sorun yaşanabilir; bu durumda kalıcı çözüm bir kat hidroforudur.
Doğalgazlı şofben ısıtmıyorsa
1. Gaz geliyor mu?
Ocağı yakmayı deneyin. Ocak da yanmıyorsa sorun şofbende değil, gaz beslemesindedir; sayaçtaki emniyet düzeneği kilitlenmiş olabilir ve bu durumda gaz dağıtım şirketi aranmalıdır. Şofbene giden gaz vanasının açık olduğunu da kontrol edin.
2. Pil bitmiş olabilir
Pille ateşleme yapan modellerde piller bittiğinde şofben hiç kıvılcım üretmez. Musluğu açtığınızda hiçbir tık sesi gelmiyorsa ilk bakılacak yer pil yuvasıdır. Bu, servis çağırmadan çözülebilen en yaygın arızadır.
3. Alev yanıyor ama su ılık geliyor
Bu tabloda enerji var, aktarım yok demektir: eşanjör kireçlenmiştir. Sert su bölgelerinde eşanjörün kanalları zamanla daralır, su ısıyı alamadan geçer. Çözüm eşanjörün kimyasal temizliği ya da değişimidir ve servis işidir.
4. Alev tutuyor sonra sönüyor
Cihaz ateşliyor ama birkaç saniye sonra kendini kapatıyorsa iki ihtimal öne çıkar: alev algılama (iyonizasyon) elektrodu kirlenmiştir ya da baca tarafında bir engel vardır. Bacalı modellerde baca çekişinin bozulması, hermetik modellerde baca ucunun tıkanması cihazı emniyete alır. Her ikisi de servis işidir.
5. Yaz-kış ayarı
Birçok modelde su sıcaklığını ve gaz debisini ayarlayan kademeler bulunur. Kış konumunda şebeke suyu çok daha soğuk geldiği için cihazın yüksek kademede çalışması gerekir. Ayar düşük kaldıysa su yeterince ısınmaz.
Elektrikli şofben ısıtmıyorsa
1. Elektrik ve sigorta
Cihazın lambası yanmıyorsa sigortayı ve prizi kontrol edin. Şofbenler yüksek güç çektiği için genellikle kendi sigortalarından beslenir.
2. Termostat ya da rezistans arızası
Elektrik var, cihaz çalışıyor görünüyor ama su ısınmıyorsa rezistans yanmış ya da termostat arızalanmış olabilir. Rezistansın üzerinde kalın bir kireç tabakası oluşması da aynı sonuca yol açar: ısı suya geçemez, rezistans kendi üzerinde ısınıp zamanla yanar.
Bu parçaların değişimi, cihazın açılmasını ve elektrik bağlantısına müdahaleyi gerektirir; yetkili servis işidir.
3. Emniyet termostatı devreye girmiş
Aşırı ısınmaya karşı koyulan emniyet termostatı attığında cihaz tamamen durur. Sadece resetleyip devam etmek doğru değildir; termostatın neden attığı bulunmalıdır, çünkü genellikle altta yatan bir sorunu haber verir.
Güvenlik: ertelenmemesi gereken durumlar
Şofbene ya da musluğa dokunduğunuzda elektrik çarpıyorsa cihazı derhal kullanmayı bırakın ve sigortasını indirin. Bu, topraklama eksikliği ya da rezistans izolasyonunun bozulması anlamına gelir ve hayati risk taşır. Cihaz, yetkili bir elektrikçi ve servis kontrolünden geçmeden tekrar çalıştırılmamalıdır.
Sigorta ya da kaçak akım rölesi sürekli atıyorsa aynı şey geçerlidir. Kaçak akım rölesi bir arıza değil, bir korumadır; attığı için değiştirilmez ya da devre dışı bırakılmaz, attıran neden bulunur.
Bacalı şofben kullanıyorsanız banyoda baş dönmesi, mide bulantısı ve baş ağrısı hissediyorsanız cihazı kapatın, ortamı havalandırın ve dışarı çıkın; bunlar karbonmonoksit zehirlenmesinin erken belirtileridir. Bacalı cihaz kullanılan evlerde bir karbonmonoksit dedektörü bulundurmak en etkili önlemdir.
Gaz kokusu alıyorsanız cihazı ve gaz vanasını kapatın, pencereleri açın, elektrik düğmelerine dokunmayın, evde telefon kullanmayın ve dışarıdan doğalgaz acil hattını arayın.
Bakım
Şofben arızalarının büyük bölümü kireç ve tıkanıklıktan kaynaklandığı için, yılda bir yapılan bakım (eşanjör kontrolü, filtre temizliği, bacalı modellerde baca kontrolü) sorunların çoğunu ortaya çıkmadan önler. Sert su bölgelerinde giriş hattına filtre takmak eşanjörün ömrünü belirgin biçimde uzatır.
Perlatör ve duş başlığı temizliği ise kullanıcının kendi yapabileceği, birkaç dakikalık ve en çok işe yarayan bakımdır.
Sık sorulan sorular
Kışın su daha az ısınıyor, cihaz mı bozuldu? Genellikle hayır. Şofben, geçen suyu belirli bir miktar ısıtır; kışın şebeke suyu çok daha soğuk geldiği için aynı ısıtmayla çıkan suyun sıcaklığı düşer. Musluğu biraz kısarak debiyi azaltmak, çıkan suyun sıcaklığını yükseltir.
Şofben mi kombi mi daha iyi? Şofben sadece kullanım suyunu ısıtır ve daha ekonomik bir yatırımdır; ısıtma ihtiyacı olmayan ya da ısıtması merkezi olan evlerde mantıklıdır. Isıtma da gerekiyorsa kombi tek cihazla iki işi görür.
Şofben su akıtıyorsa ne yapmalı? Cihazı ve giriş su vanasını kapatın. Sızıntı rakor bağlantısındaysa conta yenilenir; cihazın gövdesinden geliyorsa eşanjör ya da iç bağlantı delinmiş olabilir ve servis gerekir. Elektrikli modellerde gövdeden gelen sızıntıda ayrıca sigortayı da indirin.
Şofbeni kışın kullanmayacağım, ne yapmalıyım? Donma riski olan yerlerde (dış duvara yakın, ısıtılmayan banyo) cihazın içindeki su boşaltılmalıdır. Donan su eşanjörü çatlatır ve bu hasar onarılmaz.
Özet
Şofben hiç devreye girmiyorsa önce su debisine ve pile; alev yanıp su ılık geliyorsa eşanjör kirecine; alev tutup sönüyorsa baca ve alev algılamaya bakın. Elektrik çarpması ve sürekli sigorta atması durumlarında cihaz kullanılmamalıdır. Ürünler için şofben, hermetik doğalgaz şofbenler ve elektrikli şofbenler kategorilerimize bakabilirsiniz.