Tesisatta "vana" tek bir parça değil; her biri farklı bir iş yapan bir parça ailesidir. Yanlış vana seçimi en iyi ihtimalle rahatsız edici bir ses, en kötü ihtimalle ciddi bir güvenlik sorunu demektir. Bu yazıda hangi vananın nerede kullanıldığını, ölçünün nasıl seçildiğini ve alırken nelere bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Önce şunu belirleyin: gaz hattı mı, su hattı mı?
Bu ayrım her şeyden önce gelir. Su vanası doğalgaz hattında kullanılmaz. Doğalgaz için üretilen vanalar farklı sızdırmazlık malzemesiyle yapılır ve üzerinde gaz için uygunluğunu gösteren işaretler bulunur; katalogdaki küresel doğalgaz vanalarında örneğin MOP 5 gibi bir basınç sınıfı işareti görürsünüz. Gaz hattındaki her türlü ekleme ve değişiklik yalnızca gaz yetki belgeli servis tarafından yapılmalıdır.
1. Küresel vana (su hattı)
En yaygın kesme vanasıdır. İçindeki delikli küre 90 derece döndüğünde hat tamamen açılır veya kapanır. "Tam geçişli" olanlarda kürenin deliği boru çapıyla aynıdır, yani basınç kaybı en azdır. Kolu uzun olanlara kelebek kollu denir; dar yerlerde kolun dönme alanı sorun çıkarıyorsa bu tip tercih edilir.
Nerede: daire girişi ana kesme, kombi öncesi su girişi, kolon ayrımları, sıcak su hattı.
Küresel su vanaları · Kelebek kollu vanalar
2. Küresel gaz vanası
Görünüş olarak küresel su vanasına benzer ama gaz için sertifikalıdır ve genellikle sarı kolludur. Sayacın çıkışında, kombi veya soba öncesinde cihazı hattan ayırmak için kullanılır.
3. Stop vana
Ara kesme görevi gören, genellikle daha küçük ölçülerde kullanılan vanadır. Musluk, batarya veya cihaz öncesinde tek bir noktayı kapatıp tesisatın kalanını akar halde bırakmak için kullanılır. Böylece tek bir arıza için binanın suyunu kesmek gerekmez.
4. Şiber vana
İçindeki metal levha (şiber) yukarı-aşağı hareket ederek yolu kapatır. Tam açık veya tam kapalı çalışmak için tasarlanmıştır; yarı açık bırakılıp debi ayarı için kullanılmaz, aksi halde levha aşınır. Büyük çaplı ana hatlarda ve basınç kaybının önemli olduğu yerlerde tercih edilir.
5. Radyatör vanaları
Peteğin giriş ve çıkışına takılan vanalardır ve kendi içinde ayrışırlar:
| Tip | Ne zaman seçilir |
|---|---|
| Düz | Boru duvardan peteğe düz geliyorsa |
| Köşe | Boru yerden veya duvardan dönerek geliyorsa (en yaygın) |
| PEX | Tesisat plastik PEX boruysa, boruya uygun rakorlu model |
| Termostatik | Oda sıcaklığına göre kendi kendine kısıp açması isteniyorsa |
| Geri dönüş | Peteğin çıkış tarafı için; denge ayarı burada yapılır |
Radyatör vanaları · Köşe radyatör vanaları · Termostatik radyatör vanaları
Takma ve ayar detayı için: Radyatör vanası nasıl ayarlanır ve nasıl takılır?
6. Çekvalf (tek yön vanası)
Suyun yalnızca tek yönde geçmesini sağlar, geri kacışı engeller. Pompa çıkışlarında, hidrofor hatlarında ve kullanma suyunun ısıtma devresine karışmaması gereken yerlerde kullanılır. Yaylı dik ve yatay çalpara olmak üzere iki ana gövde tipi vardır.
7. Doğalgaz deprem vanası
Belirli şiddetin üzerindeki sarsıntıda mekanik olarak devreye girip gaz akışını kesen vanadır. Elektriğe ihtiyacı yoktur. Katalogdaki mekanik modeller 1"den 3"e kadar dişli ve flanşlı seçeneklerle bulunur.
8. Selenoid (solenoid) vana
Elektrikle çalışan kesme vanasıdır. Genellikle gaz alarm cihazına bağlanır: cihaz kaçak algıladığında selenoid vanaya sinyal gider ve gaz otomatik kesilir. Katalogdaki gaz selenoid vanaları 220V beslemelidir.
Doğalgaz selenoid vanaları · Gaz alarm cihazı neden öter, nereye takılır?
Ölçü nasıl seçilir?
Vana ölçüsü parçanın kendi boyutu değil, bağlandığı borunun diş ölçüsüdür ve inç olarak yazılır: 1/2", 3/4", 1", 1 1/4", 1 1/2", 2". Konutlarda radyatör vanaları hemen her zaman 1/2", daire girişi ve kolonlar çoğunlukla 3/4" veya 1"dir. Emin değilseniz mevcut vananın üzerindeki yazıyı okuyun ya da boruyu ölçtürün; bir üst ölçüyü alıp rakorla düşürmek genelde iyi fikir değildir.
PEX vana nedir?
PEX, çapraz bağlı polietilen boruların kısa adıdır; yerden ısıtma ve modern radyatör tesisatlarında metal boru yerine sıkça kullanılır. PEX vana, bu plastik boruya sıkma rakorla bağlanacak şekilde üretilmiş radyatör vanasıdır. Metal boru için üretilmiş bir vanayı PEX boruya zorlamak sızdırmaya yol açar; boru tipi neyse vanayı ona göre seçin. Katalogda hem köşe hem termostatik PEX seçenekleri bulunur.
Kombi öncesine hangi vana takılır?
Kombinin su girişine, cihazı hattan ayırabilmek için bir küresel su vanası konur; gaz girişine ise gaz için sertifikalı küresel gaz vanası. Bu ikisi ayrı parçalardır ve yerleri değiştirilemez. Servis geldiğinde cihazı sökmek için bu vanalara ihtiyaç duyar; tesisatta yoksa tüm dairenin suyu veya gazı kesilmek zorunda kalınır.
Malzeme ve kalite: neye bakmalı?
Gövde malzemesi çoğunlukla pirinçtir; görünen yerlerde krom kaplı modeller tercih edilir. Seçerken üç şeye bakın: gövdenin üzerinde basınç sınıfı yazıyor mu (örneğin PN40), ölçü açıkça belirtilmiş mi, ve ürünün kullanım alanı (su / gaz) etiketinde yer alıyor mu. Bu üç bilgiyi vermeyen ürünlerden uzak durmak en pratik filtredir.
Sık sorulan sorular
Su vanası ile gaz vanası arasında görünüş farkı var mı?
Çoğu zaman gaz vanalarının kolu sarıdır ve gövdesinde gaz basınç sınıfı işareti bulunur. Ama tek başına renge güvenmeyin; ürünün gaz için sertifikalı olduğunu etiketinden doğrulayın.
Vanayı yarı açık bırakıp debi ayarı yapabilir miyim?
Küresel ve şiber vanalarda hayır; bu vanalar açık-kapalı çalışmak içindir ve yarı açık kullanım contayı ve levhayı aşındırır. Debi ayarı için geri dönüş vanası veya termostatik vana gibi bu iş için yapılmış parçalar kullanılır.
Vana ne kadar sürede değişir?
Radyatör vanası gibi tek bir noktadaki değişim kısa sürer ama tesisatın ilgili bölümünün boşaltılması gerekir. Ana kolon vanaları ve gaz hattındaki her türlü iş yetkili servis işidir.
Özet
Önce hattın gaz mı su mu olduğunu belirleyin, sonra vananın işini seçin: tamamen kesecekse küresel veya şiber, tek yön gerekiyorsa çekvalf, petek başında ayar gerekiyorsa radyatör vanası, güvenlik gerekiyorsa deprem veya selenoid vana. Ölçüyü borudan alın, gaz tarafında yetkili servisten şaşmayın.
Tüm seçenekler için: Tesisat vana çeşitleri