Isı Pompası mı Doğalgaz Kombi mi? Kendi Faturanızla Hesap

"Isı pompası mı, doğalgaz kombi mi?" sorusuna internette verilen cevapların çoğu bir TL tablosuyla bitiyor. Sorun şu: hem doğalgaz hem elektrik Türkiye'de kademeli tarifeyle satılıyor ve fiyatlar sık değişiyor; o tablo yayımlandıktan birkaç hafta sonra yanlış oluyor. Bu yazıda tablo vermiyoruz — kendi faturanızla çalışan, eskimeyecek bir hesap yöntemi veriyoruz.

Önce iki gideri ayırın

Karşılaştırmanın en sık yapılan hatası, ilk yatırımla işletme giderini aynı torbaya koymak. Bunlar ayrı sorular:

• İlk yatırım: cihaz + montaj + tesisatta yapılması gereken değişiklikler. Burada doğalgaz kombi belirgin biçimde ucuzdur.
• İşletme gideri: her ay ödediğiniz enerji bedeli. Asıl tartışma burada ve cevabı eve, tesisata ve tarifeye göre değişiyor.

Aşağıdaki yöntem işletme giderini çözer. İlk yatırım tarafına yazının sonunda değiniyoruz.

Doğru soru: 1 kWh ısı size kaça mal oluyor?

İki sistemi kıyaslamanın tek sağlıklı yolu, eve giren 1 kWh ısının maliyetini hesaplamak. Formül iki satır:

Geri kalan her şey bu iki satırı doğru doldurmakla ilgili.

Gaz tarafı: faturadaki m³ nasıl kWh oluyor?

Doğalgaz faturası metreküp değil, enerji üzerinden hesaplanıyor. Dağıtım şirketlerinin yayımladığı formül şu:

Enerji (kWh) = Düzeltilmiş hacim (m³) × üst ısıl değer (kcal/m³) ÷ 860,42 (kcal/kWh)

Bahçeşehir Gaz'ın faturalandırma sayfasında 9.155 kcal/m³ üst ısıl değer esas alınarak 1 m³ ≈ 10,64 kWh kullanıldığı belirtiliyor. Sayaçtan okunan hacim, önce bir düzeltme katsayısıyla düzeltilmiş hacme çevriliyor.

Ama bu çevrimi elinizle yapmanıza gerek yok: faturanızda hem ödediğiniz tutar hem de kWh cinsinden tüketim yazıyor. İkisini bölün, gazın size kaç TL/kWh'e geldiğini bulun. Bu rakam, internetteki herhangi bir tablodan daha doğrudur çünkü sizin kademenizi, dağıtım bedelinizi ve vergilerinizi içerir.

Dikkat: kademeli tarife karşılaştırmayı bozar

Konut doğalgazında BOTAŞ tarifesi kademeli; belirli bir tüketimin üzerindeki miktar daha yüksek birim fiyattan faturalanıyor. Mesken elektriğinde de kademeli tarife uygulanıyor ve kademe limiti zaman zaman güncelleniyor.

Bunun karşılaştırmaya iki etkisi var: gazdan ısı pompasına geçerseniz gaz tüketiminiz düşüp alt kademeye inebilir, buna karşılık elektrik tüketiminiz artıp üst kademeye çıkabilir. Yani ısı pompasına geçtikten sonraki elektrik birim fiyatınız, bugün ödediğinizden yüksek olabilir. Hesabı yaparken bunu hesaba katın; güncel kademe limitlerini kendi dağıtım şirketinizin ve tedarikçinizin sayfasından teyit edin.

Bir tuzak: üst ısıl değer / alt ısıl değer

Faturadaki kWh, yukarıdaki formülden görüldüğü gibi üst ısıl değer üzerinden hesaplanıyor. Buna karşılık cihaz kataloglarındaki verim yüzdeleri her zaman aynı tabana göre yayımlanmıyor — yoğuşmalı kombilerde "%100'ün üzerinde verim" ifadesinin görülmesinin sebebi de budur.

Bu yüzden katalogdaki yüzdeyi faturadaki kWh ile doğrudan oranlamak yanıltabilir. En güvenli yol, teorik verim yerine gerçek tüketimi kullanmak: geçen kışın faturalarından ısıtmaya giden kWh'i alın ve hesabı onun üzerinden yapın.

Isı pompası tarafı: hangi SCOP rakamını almalı?

Isı pompasının "verimi" sabit değil; dış hava sıcaklığına ve ürettiği suyun sıcaklığına göre değişir. Mevsim geneli için kullanılan değer SCOP'tur. Vaillant'ın aroTHERM plus serisi için yayımladığı ErP değerleri:

Yani aynı cihaz, yerden ısıtmalı bir evde 2,0 civarı bir mevsimsel verim verirken radyatörlü bir evde 1,3-1,44 bandına düşebiliyor. Hesabı yaparken evinizin gerçek çalışma bandındaki rakamı almak gerekiyor — en yüksek rakamı almak en sık yapılan hata.

Başabaş noktası: ısı pompası ne zaman ucuzlar?

İki formülü eşitleyince ortaya basit bir oran çıkıyor. Isı pompası, doğalgaz kombiden ucuz olur eğer:

elektrik TL/kWh ÷ gaz TL/kWh < SCOP ÷ kombi verimi

Kombi verimini %90 varsaydığımızda, elektriğin gazın en fazla kaç katı olabileceği şöyle çıkıyor (bu tablo fiyat içermiyor, sadece oran — eskimez):

Kullanımı basit: kendi gaz ve elektrik faturanızdan TL/kWh değerlerini alın, oranı bulun, tablodaki sınırla karşılaştırın. Oran sınırın altındaysa ısı pompası işletme giderinde kazandırır; üstündeyse kazandırmaz. Kombi veriminiz farklıysa formülü kendi yüzdenizle çalıştırın.

Su sıcaklığı sonucu baştan belirliyor

Yukarıdaki tabloda SCOP'u ne koyacağınız, tesisatınızın kaç derece suyla çalıştığına bağlı. Vaillant'ın aynı seri için yayımladığı COP değerleri farkı net gösteriyor — dış hava +7 °C'de:

Dış hava -7 °C'ye indiğinde aynı cihazlar 35 °C'de 2,4-2,7, 55 °C'de 1,8-2,0 veriyor. Yani su sıcaklığını düşürebilmek, cihaz markasından daha belirleyici. Bu da doğrudan ısıtıcı yüzeyle ilgili: aynı petek düşük suyla daha az ısı verdiği için yüzeyi büyütmek gerekebiliyor. Bunu ısı pompası radyatörle çalışır mı yazımızda rakamlarla anlattık; Tip 22 panel radyatör ve yerden ısıtma seçenekleri de burada devreye giriyor.

İlk yatırım tarafı

İşletme giderinde ısı pompası öne geçse bile, ilk yatırım farkı geri ödeme süresini belirler. Doğalgazlı tarafta yoğuşmalı kombi cihaz bedeli ve montajı görece düşüktür. Isı pompası tarafında cihazın yanında tesisat kalemleri de çıkar: minimum su hacmi için buffer tank, hidrolik ayırma için denge kabı, yüksek debi için uygun boru çapı ve sirkülasyon pompası, gerekirse radyatör büyütme.

Cihaz seçenekleri için monoblok ısı pompası ve split ısı pompası kategorilerine bakabilirsiniz; aradaki farkı monoblok mu split mi yazımızda karşılaştırdık. Kombi Market olarak ürün tedariği yapıyoruz; ısı pompası montajı hizmetimiz bulunmuyor, doğalgazlı kombi değişim ve montajını ise kendimiz yapıyoruz.

Üçüncü seçenek: ikisini birlikte kullanmak

Karar ille de "biri ya da öteki" olmak zorunda değil. DemirDöküm'ün ısı pompası planlama dokümanı, ısıtma sistemlerinin 55 °C'nin altındaki sıcaklıklarla çalışacak şekilde planlanmasını istiyor ve daha yüksek sıcaklık gerekiyorsa sistemin bivalent (ikinci bir ısı kaynağıyla birlikte) kurgulanmasını söylüyor. Pratikte bu, ılıman günlerde ısı pompası, çok soğuk günlerde kombi anlamına gelir — yalıtımı zayıf, radyatörü küçük evlerde en gerçekçi çözüm çoğu zaman budur.

Sık sorulan sorular

Isı pompası doğalgazdan ucuz mu?

Tek bir cevabı yok; elektrik/gaz birim fiyat oranınıza ve SCOP'unuza bağlı. Yukarıdaki başabaş formülü bu soruyu sizin rakamlarınızla cevaplıyor.

Isı pompası ayda ne kadar yakar?

Evin ısı ihtiyacını SCOP'a bölünce aylık elektrik tüketimi çıkar. Isı ihtiyacını kapasite üzerinden tahmin etmek için ısı pompası kaç m² ısıtır, COP hesabı için ısı pompası ne kadar elektrik harcar yazılarımıza bakabilirsiniz.

Yalıtımı kötü evde ısı pompası mantıklı mı?

Isı kaybı yüksek evde hedef su sıcaklığı yükselir, SCOP düşer ve işletme giderindeki avantaj erir. Böyle evlerde önce yalıtım, sonra cihaz konuşulmalı; ara çözüm bivalent kurulumdur.

Doğalgazı tamamen iptal etmeli miyim?

Isı pompası ısıtma ve kullanım suyunu karşılayabilir, ancak ocak gibi başka gaz kullanımlarınız olabilir ve bivalent çözümde kombi zaten devrede kalır. Aboneliği iptal etmeden önce bu kalemleri gözden geçirin.

Elektrikli kombiyle ısı pompası aynı şey mi?

Hayır. Elektrikli kombi elektriği doğrudan ısıya çevirir, verimi 1'in üzerine çıkamaz. Isı pompası havadan ısı taşıdığı için 1 kWh elektrikle birkaç kWh ısı verir. Elektrikli kombi tüketimini elektrikli kombi ne kadar yakar yazımızda anlattık.

Özet

Bu karar bir fiyat tablosuyla değil, iki bölme işlemiyle veriliyor: gaz birim fiyatınızı kombi veriminize, elektrik birim fiyatınızı SCOP'a bölün. İki rakamı da internetten değil kendi faturanızdan alın; kademeli tarifede geçişten sonra elektriğin üst kademeye çıkabileceğini unutmayın. SCOP'u seçerken evinizin gerçek su sıcaklığına bakın — 35 °C ile 55 °C arasındaki fark, cihaz markaları arasındaki farktan büyük. Cihaz seçeneklerine ısı pompası kategorisinden bakabilirsiniz.