Isı pompası almaya karar verdikten sonra gelen ikinci soru hep aynı: monoblok mu, split mi? İnternette bu soruya verilen cevaplar birbiriyle çelişiyor — kimi "monoblok kışın donar" diyor, kimi "split gereksiz karmaşık". Bu yazıda iki sistemin farkını üreticilerin kendi yayımladığı bilgilerle anlatıyoruz.
Aradaki tek temel fark: soğutucu akışkan nerede dolaşıyor?
Her ikisi de havadan suya ısı pompasıdır, aynı işi yapar. Fark, soğutucu akışkan devresinin nerede bittiğinde:
- Monoblokta soğutucu akışkan devresi dahil tüm temel bileşenler tek ünitededir. Eve giren tek şey ısıtılmış sudur.
- Splitte cihaz iki üniteye ayrılır ve soğutucu akışkan devresi bu iki ünite arasında bölünür. Dış ünitede kompresör, genleşme valfi ve evaporatör; iç ünitede kondenser bulunur.
Bu tarif Vaillant'ın kendi karşılaştırma sayfasından. DemirDöküm'ün MaxiAir+ Mono kullanma kılavuzu da monoblok tarafını aynı şekilde anlatıyor: ürün "tek gövde" teknolojili dış ünitedir, ısıtma devresi suyu arka taraftaki gidiş ve dönüş bağlantılarından ürüne girip çıkar; soğutucu akışkan kapalı devrede, ünitenin içinde kalır.
En çok atlanan fark: montaj sertifikası
Teknik yazıların çoğunun değinmediği, ama işi doğrudan etkileyen fark bu. Vaillant'ın sayfası açıkça yazıyor:
- Monoblok doğal R290 soğutucu akışkanla çalışır ve kurulum için soğutucu akışkan sertifikası gerekmez.
- Split R32 ile çalışır ve kurulum için soğutucu akışkan sertifikası gerekir.
Pratikte bunun anlamı şu: split seçerseniz montajı yapacak firmanın soğutucu akışkan tarafında yetkin ve belgeli olması şart. Monoblokta ise iş, hidrolik ve elektrik bağlantısına indirgenir. Her iki durumda da sistemin projelendirilmesi yetkin bir mekanik tesisat firmasının işidir; biz ürün tedariği yapıyoruz, ısı pompası montajı hizmetimiz bulunmuyor.
Boru mesafesi: split çok daha esnek
Dış üniteyi evden uzağa koymak zorundaysanız split belirgin biçimde avantajlı. Üreticilerin verdiği sınırlar:
| Sistem / kaynak | Boru uzunluğu | Yükseklik farkı |
|---|---|---|
| Split (Vaillant karşılaştırma sayfası) | 40 m'ye kadar | 30 m'ye kadar |
| DemirDöküm MaxiAir Plus (split) | min 3 m – maks 25 m | belirtilmemiş |
| DemirDöküm MaxiAir | standart 5 m – maks 30 m | maks 15 m |
Soğutucu akışkan hattı uzadıkça gaz ilavesi gerekir: MaxiAir Plus'ta 15 metreye kadar ilave gerekmiyor, üstünde metre başına 30 g (HA 3-5 ve 5-5 OS) ya da 70 g (HA 7-5 – HA 12-5 OS) ekleniyor. MaxiAir'de 10 metrenin üzerindeki bakır tesisata metre başına 50 g gaz ilave ediliyor ve dış ünite iç üniteden yüksekteyse her 5-7 metrede bir yağ kapanı isteniyor.
Monoblokta ise taşınan şey sudur; mesafe uzadıkça soğutucu gaz derdi olmaz ama ısı kaybı ve donma konusu devreye girer. Vaillant, iç ve dış ünite arasında yaklaşık 5 metre mesafede verimin olumsuz etkilenebileceğini ve bu etkinin monoblokta daha belirgin olduğunu yazıyor. Yani monoblokta dış üniteyi binaya yakın tutmak gerekiyor.
"Monoblok kışın donar mı?" — en çok tartışılan konu
İnternetteki en keskin iddialar burada. Üreticilerin yazdığı ise şu:
Vaillant, dış mekânda kurulan monoblok sistemlerde ısı eşanjörü veya dış borularda donma riskinin olabileceğini, aksesuarların bu riski en aza indirdiğini ve boruların donmasının yalnızca aşırı düşük sıcaklıklarda gerçekleşebileceğini belirtiyor. Splitte ise dış ünitede donabilecek su bulunmadığı için bu riskin olmadığını yazıyor.
DemirDöküm'ün MaxiAir+ Mono kılavuzu daha somut: sistem ayrılması (ara eşanjör) varsa ve birincil devre su-antifriz karışımıyla doldurulmuşsa, dış ünite elektrik kapatılsa veya elektrik kesilse bile donmaya karşı korunur. Doğrudan bağlantıda ise donma riski vardır; bu durumda ürünün açık kalması ve hava giriş-çıkışında kar birikmemesi isteniyor. Ayrıca su sıcaklığı 4 °C'nin altına düşerse ısıtma devresi pompası otomatik çalışıp donma korumasını devreye alıyor. Sistem uzun süre kapatılacaksa, yetkili servisin ısıtma sistemini boşaltması gerekiyor.
Özetle: monoblokta donma riski gerçektir ama çözümü de standarttır — ara eşanjörlü ayrık devre ya da cihazın kışın açık kalması. Elektrik kesintisinin uzun sürdüğü bir bölgedeyseniz, ara eşanjörlü çözümü baştan projeye koymak gerekir.
Eksik bilgi: incelediğimiz kılavuzda antifrizin tipi ve karışım oranı sayı olarak verilmiyor. Bu değeri uydurmak yerine eksik olduğunu belirtiyoruz; oranı cihazın kendi montaj kılavuzundan ya da yetkili servisten teyit ettirin.
Kaç dereceye kadar çalışır?
DemirDöküm MaxiAir+ Mono serisinin kılavuzunda verilen dış hava çalışma aralıkları:
| İşletim | Dış hava aralığı |
|---|---|
| Isıtma | -25 °C … 43 °C |
| Sıcak su hazırlama | -20 °C … 43 °C |
| Soğutma (soğutma işlevli modeller) | 15 °C … 46 °C |
Yani "monoblok soğukta çalışmaz" doğru değil. Çalışır; soğukta düşen şey kapasite ve verimdir, bu da hem monoblok hem split için geçerlidir. Verimin dış hava ve su sıcaklığına göre nasıl değiştiğini ısı pompası ne kadar elektrik harcar yazımızda COP üzerinden anlattık.
Yer ihtiyacı, ses ve bakım
Vaillant'ın karşılaştırmasında monoblok için kompakt ve entegre tasarım, arıza riskinin düşmesi, kurulumun daha basit ve hızlı olması, çoğu uygulamada iç üniteye gerek kalmaması ve soğutma devresi tek ünitede olduğu için bakım ihtiyacının azalması sayılıyor. Dezavantaj tarafında ise cihazın daha ağır ve büyük olması, daha geniş duvar açıklığı istemesi ve iç üniteye mesafenin kısa tutulması gerektiği yazıyor.
Split tarafında avantaj olarak dış ünite yerleşiminde esneklik, gürültü kısıtlarını yönetebilme ve küçük boru çapı sayılırken; dezavantaj olarak kurulumun daha karmaşık olması, soğutucu akışkan borularının düzenli kontrol gerektirmesi ve bileşenlerin iki üniteye dağılması nedeniyle bakımın artması belirtiliyor.
Ses konusunda Vaillant önemli bir not düşüyor: gürültü seviyesi teknolojinin kendisiyle belirlenmiyor. Tüm modellerde sessiz çalışmanın önceliklendirildiği ve üç metre mesafeden 32 dB'yi geçmeyen bir seviye beklenebileceği yazılı. Yani "split daha sessizdir" genel bir kural değil; fark, dış üniteyi nereye koyabildiğinizden geliyor.
Hangisi hangi duruma uygun?
| Durum | Daha uygun |
|---|---|
| İç mekânda yer kısıtlı, iç ünite istemiyorsunuz | Monoblok |
| Montajı sadeleştirmek, sertifikalı soğutucu işçiliğine bağlı kalmamak | Monoblok |
| Dış ünite binadan uzağa veya çatıya konacak | Split |
| Komşu/gürültü kısıtı nedeniyle yerleşim esnekliği gerekiyor | Split |
| Uzun elektrik kesintisi yaşanan bölge, ara eşanjör istenmiyor | Split |
| Eski binanın kademeli modernizasyonu, hibrit kurulum | Monoblok |
Vaillant monoblok için yeni inşaat ve yenileme projelerini, alanın sınırlı olduğu eski bina modernizasyonlarını, hibrit sistemleri ve kademeli kurulumları; split için karmaşık bina gereksinimlerini, dış ünite yerleşiminde gürültü kısıtı olan durumları ve uzun boru mesafesi gereken bina planlarını işaret ediyor.
İki seçenekte de değişmeyen şeyler
Monoblok ya da split, hidrolik taraf aynı kalır ve kararı asıl burası belirler:
- Minimum tesisat su hacmi. MaxiAir+ Mono kılavuzunda çözülme işletimi için gereken minimum sirkülasyon suyu hacmi şöyle: HA 4-6 ve 5-6 için 15 L (takviye ısıtıcı etkinken) ya da 40 L (devre dışıyken); HA 6-6 ve 8-6 için 20 / 55 L; HA 12-6 ve 15-6 için 45 / 150 L. Hacim yetmezse buffer tank devreye girer.
- Hidrolik ayırma. Devreler arasında denge kabı ya da ara eşanjör gerekip gerekmediği projeyle belirlenir; hangisinin ne işe yaradığını ısı pompasında denge kabı ve buffer tank yazımızda karşılaştırdık.
- Debi ve pompa. Isı pompası küçük ΔT ile çalıştığı için klasik kazan tesisatından çok daha yüksek debi ister; boru çapı ve sirkülasyon pompası buna göre seçilir.
- Isıtıcı yüzey. Düşük su sıcaklığında Tip 22 panel radyatör ya da yerden ısıtma tercih edilir; mevcut peteklerin yetip yetmeyeceğini ısı pompası radyatörle çalışır mı yazımızda rakamlarla anlattık.
- Kullanım suyu. Sıcak su için ayrı bir akümülasyon tankı planlanır.
Kombi Market'te hangi seçenekler var?
Katalogumuzda monoblok ısı pompası tarafında 8 marka (Baymak, Vaillant, Bosch, Daxom, Arçelik, İmmergas, E.C.A, Alarko), split ısı pompası tarafında 5 marka (Vaillant, Bosch, DemirDöküm, Baymak, LG) bulunuyor. Güncel modelleri ve stok durumunu ısı pompası kategorisinden görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Isı pompasında monoblok ne demek?
Soğutucu akışkan devresi dahil tüm temel bileşenlerin tek ünitede toplanması demek. Eve soğutucu akışkan borusu girmez, yalnızca ısıtma suyu gider gelir.
En verimli ısı pompası hangisi?
Verimi belirleyen şey monoblok ya da split olması değil, cihazın COP/SCOP değerleri ve sistemin kaç °C su sıcaklığıyla çalıştığıdır. Aynı evde gidiş suyu sıcaklığını düşürmek, kasa tipini değiştirmekten çok daha fazla kazandırır.
Monoblokta iç ünite gerekir mi?
Vaillant, monoblokta çoğu uygulamada iç üniteye gerek kalmadığını belirtiyor. Sıcak su, buffer tank ve devre kontrolü için ayrı ekipman planlanabilir.
Split ısı pompasını klima ustası kurabilir mi?
Soğutucu akışkan tarafı sertifika gerektirdiği için bu işi belgeli bir firmanın yapması gerekir. Ayrıca hidrolik taraf (debi, su hacmi, hidrolik ayırma) ısıtma projesi bilgisi ister; iki tarafı birlikte götürebilen bir firma seçilmeli.
Isı pompası mı, klima mı?
Klima havayı ısıtır-soğutur; havadan suya ısı pompası tesisattaki suyu ısıtır ve radyatör, yerden ısıtma ya da fan coil ile evi ısıtır, aynı zamanda kullanım suyu hazırlayabilir. Isı pompasının ne olduğunu ısı pompası nedir yazımızda anlattık.
Özet
Monoblok ile split arasındaki fark verim değil, mimari. Monoblokta soğutucu akışkan tek ünitede kalır, montaj sadeleşir ve sertifikalı soğutucu işçiliği gerekmez; karşılığında dış ünite binaya yakın olmalı ve donmaya karşı ara eşanjör ya da cihazın açık kalması planlanmalıdır. Splitte soğutucu hattı binaya girer, bu da 40 metreye varan yerleşim esnekliği sağlar; karşılığında montaj sertifikalı yapılmalı ve soğutucu hattı düzenli kontrol edilmelidir. Kararı verirken asıl bakılacak yer cihazın kasası değil, evinizin ısı kaybı, hedef su sıcaklığı ve tesisatın durumudur. Kapasite seçimi için ısı pompası kaç m² ısıtır yazımıza bakabilirsiniz.