Isıtmasını değiştirmeyi düşünen hemen herkesin ilk sorusu aynı: evdeki petekleri sökmek gerekecek mi? Bu yazıda ısı pompasının mevcut radyatörlerle nasıl çalıştığını, hangi su sıcaklığında ne kadar güç alabileceğinizi ve tesisatta neyin değişmesi gerektiğini üretici verileriyle anlatıyoruz.
Kısa cevap: evet, çalışır — ama tesisat buna göre planlanmalı
Isı pompası radyatörle çalışır. Fiziksel bir engel yok; cihaz suyu ısıtır, radyatör de o suyu odaya verir. Sorun "çalışır mı" değil, "kaç derecede ve kaç watt'la çalışır" sorusudur. Kombi 75-80 °C su üretirken rahat ettiği yerde ısı pompası 35-55 °C bandında verimli olur. Aynı radyatör, daha soğuk suyla daha az ısı verir. Dolayısıyla mesele radyatörün tipi, yüzeyi ve tesisatın debisidir.
Isı pompası suyu kaç dereceye kadar ısıtır?
Vaillant'ın Türkiye ürün sayfasında aroTHERM plus monoblok serisi için ısıtma gidiş suyu aralığı 22-75 °C (VWL 55/6) ve 20-75 °C (VWL 85/6, 125/6, 155/6) olarak veriliyor; üretici "75 °C'ye varan yüksek tesisat çıkış suyu sıcaklıkları" ifadesini kullanıyor. Yani teknik üst sınır 75 °C.
Ama tasarım tavsiyesi bambaşka. DemirDöküm'ün kendi ısı pompası planlama dokümanı net yazıyor: "Isıtma sistemleri 55 °C'nin altındaki sıcaklıklarla çalışacak şekilde planlanmalıdır." Daha yüksek sıcaklık şartsa sistem bivalent (ikinci bir ısı kaynağıyla birlikte) kurgulanmalı. Aynı dokümanda yerden ısıtma için gidiş 30-45 °C, dönüş 25-40 °C ve tercih edilen değer 40/35 °C olarak geçiyor.
Özetle: cihaz 75 °C'ye çıkabilir, ama 75 °C'ye çıkmak için almıyorsunuz.
35 °C yerine 55 °C çalışmak size ne kaybettirir?
Buradaki fark tahmin değil, üreticinin yayımladığı COP tablosunda duruyor. Vaillant aroTHERM plus için dış hava +7 °C'de ölçülen değerler:
| Model | A7/W35 COP | A7/W55 COP |
|---|---|---|
| VWL 55/6 | 4,8 | 2,8 |
| VWL 85/6 | 4,4 | 2,9 |
| VWL 125/6 | 5,4 | 3,1 |
| VWL 155/6 | 4,3 | 2,8 |
Dış hava -7 °C'ye indiğinde aynı cihazlar W35'te 2,4-2,7 COP verirken W55'te 1,8-2,0'ye düşüyor. Mevsimsel verimde de aynı tablo var: üretici ErP SCOP değerlerini düşük sıcaklıkta %177-200, orta sıcaklıkta %130-144 olarak veriyor.
Bu rakamların pratik karşılığı şu: su sıcaklığını gereksiz yere yükseltmek, aynı ısıyı almak için belirgin biçimde daha fazla elektrik harcamak demek. Elektrik tarafının hesabını ısı pompası ne kadar elektrik harcar yazımızda COP üzerinden ayrıntılı anlattık.
Mevcut peteğiniz 55 °C'de kaç watt verir?
Radyatör katalog değerleri klasik kazan rejimine göre yayımlanır. İki üreticinin yayımladığı rakamı yan yana koyunca tablo netleşiyor — ikisi de 600 mm yükseklikte Tip 22 panel radyatör, oda sıcaklığı 20 °C:
| Rejim | Metre başına güç | Kaynak |
|---|---|---|
| 75/65 °C (kazan) | 1.688 W/m | Kalde radyatör kataloğu |
| 75/65 °C (kazan) | 1.718 W/m | Airfel Tip 22 PKKP 600 |
| 55/45 °C (ısı pompası) | 907 W/m | DemirDöküm planlama dokümanı |
Aynı radyatör, 55/45 rejiminde katalog gücünün kabaca yarısını veriyor. Bunun anlamı şu: bugün 2 metre Tip 22 peteğin yettiği bir oda, ısı pompasıyla aynı konfora ulaşmak için yaklaşık iki katı yüzeye ihtiyaç duyar. Oda tek tek hesaplanmadan "peteklerim yeter" demek bu yüzden riskli.
Oda sıcaklığı da hesabı değiştiriyor
Aynı DemirDöküm kontrol listesinde 55-45 °C gidiş suyunda 600'lük panel radyatör için oda sıcaklığına göre üç değer veriliyor:
| Oda sıcaklığı | Metre başına güç |
|---|---|
| 18 °C | 989 W/m |
| 20 °C | 907 W/m |
| 22 °C | 827 W/m |
Yani odayı 22 °C'de tutmak isteyen biri, 18 °C'ye razı olan komşusundan yaklaşık %16 daha fazla radyatör yüzeyine ihtiyaç duyuyor. Salonu 24 °C'de sevenlerin ısı pompası projesinde bu kalem ayrıca konuşulmalı.
Hangi radyatör tipi ısı pompasına daha uygun?
Düşük su sıcaklığında kaybedilen gücü geri kazanmanın en pratik yolu, aynı duvar boyunda daha çok yüzey veren bir tipe geçmek. Kalde kataloğunun 600 mm / 75-65 °C / 20 °C oda değerleri, tipler arasındaki farkı net gösteriyor (100 cm uzunluk için):
| Tip | Yapısı | Isı gücü |
|---|---|---|
| Tip 11 | 1 panel + 1 konvektör | 841 W |
| Tip 21 | 2 panel + 1 konvektör | 1.217 W |
| Tip 22 | 2 panel + 2 konvektör | 1.688 W |
| Tip 33 | 3 panel + 3 konvektör | 2.214 W |
Aynı ölçüde Tip 22 panel radyatör, Tip 11'in yaklaşık iki katı, Tip 21 panel radyatör'ün ise yaklaşık 1,4 katı güç veriyor. Duvarda yer sıkıntısı varsa derinliği artırmak, boyu uzatmaktan daha kolay çözüm oluyor. Tesisatı sökmeden tip değiştirmek isteyenler için kompakt ventilli radyatör modelleri bağlantıyı kolaylaştırıyor. Tipler arasındaki yapısal farkı petek tipleri karşılaştırmasında ayrıntılı yazdık.
Yerden ısıtma mı, radyatör mü, ikisi birden mi?
Isı pompası için en verimli eş, düşük sıcaklıkla çalışan yüzey ısıtmadır: yerden ısıtma kollektörü ile kurulan bir sistem 40/35 °C civarında çalışabildiği için cihaz sürekli yüksek COP bandında kalır. Ama bu şart değil; mevcut binalarda radyatörle de verimli sistemler kuruluyor.
Karma çözüm de yaygın: alt katta yerden ısıtma, üst katta radyatör. Bu durumda iki devrenin farklı sıcaklıkta çalışması gerektiği için karışım grubu ve ayrı devre kontrolü planlanmalı. Yerden ısıtmanın çalışma mantığını yerden ısıtma nasıl çalışır yazımızda anlattık.
Fan coil ne zaman devreye girer?
Radyatör yüzeyini büyütmenin mümkün olmadığı yerlerde fan coil üçüncü seçenek olarak düşünülür: üfleyici sayesinde düşük su sıcaklığında da yüksek güç verir ve yazın soğutma yapabilir. Buna karşılık fan sesi, filtre bakımı ve yoğuşma suyu drenajı gibi kalemler ekler. Hangi mahalde hangisinin uygun olduğu, oda bazında ısı kaybı hesabı yapılmadan kararlaştırılmamalı.
En çok atlanan konu: debi dört katına çıkıyor
Radyatör tartışmasının gölgesinde kalan asıl sorun bu. DemirDöküm'ün planlama dokümanı 10 kW'lık bir yük için üç senaryoyu yan yana veriyor:
| Sistem | ΔT | Debi | Bakır boru |
|---|---|---|---|
| Radyatör | 20 K | 438 kg/h | 22 x 1 |
| Yerden ısıtma | 10 K | 867 kg/h | 28 x 1,5 |
| Isı pompası | 5 K | 1.736 kg/h | 35 x 1,5 |
Doküman bu farkı açıkça yazıyor: aynı güçte ısı pompası debisi dört katına çıkıyor. Isı pompası küçük ΔT ile çalıştığı için aynı ısıyı taşımak üzere çok daha fazla su dolaştırması gerekir. Dolayısıyla eski tesisatın ince boruları ve kazan için seçilmiş pompası yetersiz kalabilir; boru çapı ve sirkülasyon pompası yeniden hesaplanmalı. Pompa seçiminin basma yüksekliği ve debi mantığını sirkülasyon pompası nasıl seçilir yazımızda adım adım anlattık.
Minimum tesisat su hacmi ve buffer tank
Isı pompası, tesisatta belirli bir minimum su hacmi ister; hacim yetersizse cihaz sık sık devreye girip çıkar. DemirDöküm kontrol listesinde MaxiAir Plus için verilen minimum hacimler şöyle: VWL 35/5 ve 55/5 SA için ≥ 20 litre, VWL 75/5 SA için ≥ 30 litre, VWL 105/5 ve 125/5 SA için ≥ 50 litre.
Doküman ayrıca radyatör üzerindeki termostatik vanaların bu hacmi değiştirdiğini, bu yüzden sisteme buffer tank ve by-pass vanası takılması gerektiğini söylüyor. Debi yetersiz kaldığında da aynı çözümü öneriyor. Hidrolik ayırma tarafında denge kabı ve kullanım suyu için akümülasyon tankı ayrı kalemler olarak planlanır; hangisinin gerektiğini ısı pompasında denge kabı ve buffer tank yazımızda karşılaştırdık.
Termostatik radyatör vanaları sorun çıkarır mı?
Çıkarabilir. Termostatik radyatör vanası odalar ısındıkça kapanır; çok sayıda vana aynı anda kapanınca tesisattaki dolaşan su hacmi düşer ve ısı pompası minimum debinin altına iner. Çözüm vanaları sökmek değil, sistemi buffer tank veya by-pass ile dengelemektir. Kaç vananın hangi odada kalacağı, projeyi yapan firmanın hesabına bağlı.
Karar vermeden önce kontrol listesi
- Binanın oda bazında ısı kaybı hesabı yapıldı mı?
- Hedef gidiş suyu sıcaklığı kaç °C seçildi — 35, 45 yoksa 55 mi?
- Mevcut radyatörlerin tipi, yüksekliği ve toplam metrajı çıkarıldı mı?
- Seçilen rejimde her odanın ihtiyacı karşılanıyor mu, hangi odada petek büyütmek gerekiyor?
- Tesisat su hacmi cihazın istediği minimumun üzerinde mi?
- Boru çapları dört katına çıkan debiyi taşıyor mu?
- Sirkülasyon pompası yeni debiye göre mi seçildi?
- Termostatik vanalar için by-pass ya da buffer tank çözümü var mı?
Bu kalemlerin tamamı proje işidir ve yetkin bir mekanik tesisat firması tarafından hesaplanmalıdır. Kombi Market olarak ısı pompası modelleri, radyatör, pompa ve tank tarafında ürün tedariği yapıyoruz; ısı pompası montajı hizmetimiz bulunmuyor.
Sık sorulan sorular
Isı pompası petekle çalışır mı?
Çalışır. Üreticiler mevcut radyatörlü tesisatlarla kullanımı açıkça destekliyor; Vaillant aroTHERM plus için 55 °C çıkış suyunda mevcut radyatörlerle A++ sınıfı belirtiliyor. Şart, radyatör yüzeyinin düşük su sıcaklığına göre yeterli olması.
Isı pompası için petek değiştirmek şart mı?
Her evde değil. Yalıtımı iyi, peteği bol boyutlandırılmış bir evde mevcut radyatörler yetebilir. Yalıtımı zayıf ya da Tip 11 peteklerle döşenmiş evlerde ise bazı odalarda büyütme gerekir. Karar, oda bazında ısı kaybı hesabıyla verilir.
Isı pompası kaç derece su üretir?
Vaillant aroTHERM plus serisinde ısıtma gidiş suyu aralığı 20-75 °C. Ancak DemirDöküm'ün planlama dokümanı sistemlerin 55 °C'nin altında çalışacak şekilde planlanmasını istiyor; yerden ısıtmada tercih edilen değer 40/35 °C.
Isı pompasıyla yazın soğutma yapılabilir mi?
Uygun modellerde yapılabilir. Vaillant aroTHERM plus için A35/W18 koşulunda soğutma kapasiteleri ve EER değerleri yayımlanıyor. Radyatörle soğutma yapılmaz; soğutma için fan coil ya da uygun yüzey sistemi gerekir.
Eski bir binada ısı pompası mantıklı mı?
Yalıtım durumuna bağlı. Isı kaybı yüksek bir binada hedef su sıcaklığı yükselir, COP düşer ve elektrik gideri artar. Böyle binalarda önce yalıtım, sonra cihaz konuşulmalı; gerekirse bivalent çözüm değerlendirilmeli.
Özet
Isı pompası radyatörle çalışır, ama hesapsız çalışmaz. Katalog değerleri 75/65 °C rejimine aittir; ısı pompasının 55/45 bandında aynı Tip 22 petek kabaca yarı güç verir. Verimi korumak için gidiş sıcaklığını mümkün olduğunca düşük tutmak, bunun için de radyatör yüzeyini büyütmek gerekir. Tesisat tarafında asıl kritik kalem ise dört katına çıkan debidir: boru çapı, sirkülasyon pompası ve minimum su hacmi yeniden hesaplanmadan kurulan sistem, doğru cihazla bile beklenen tasarrufu vermez. Kapasite seçimine ısı pompası kaç m² ısıtır yazımızdan, cihaz seçeneklerine monoblok ısı pompası ve split ısı pompası kategorilerinden bakabilirsiniz.