Sirkülasyon pompası, ısıtılan suyu kazandan alıp tesisatta dolaştıran ve soğuyanı geri getiren cihazdır. Doğru seçilmediğinde uzak petekler ısınmaz; yanlış bağlandığında ise birkaç ay içinde arızalanır. Aşağıda önce seçim kriterlerini, sonra bağlantı adımlarını bulacaksınız.
Sirkülasyon pompası nasıl seçilir?
Seçim, pompanın markasına ya da fiziksel büyüklüğüne göre değil, iki teknik değere göre yapılır.
1. Debi (m³/h)
Tesisatın bir saatte kaç metreküp su dolaştırması gerektiğidir. Isıtılacak alanın ısı ihtiyacına ve gidiş-dönüş sıcaklık farkına bağlıdır. Pratikte kazan kapasitesi büyüdükçe gereken debi de büyür.
2. Basma yüksekliği (mSS)
Pompanın, tesisattaki direnci yenmek için üretmesi gereken basınçtır ve metre su sütunu olarak ifade edilir. Boru uzunluğu, dirsek sayısı, vanalar ve peteklerin kazandan uzaklığı bu direnci belirler. Çok katlı binalarda ve uzun hatlı tesisatlarda daha yüksek basma yüksekliği gerekir.
Ürün adlarındaki rakamlar tam olarak bunu anlatır. Örneğin 25/0,5-10 ifadesindeki 25, bağlantı çapını (DN25); 0,5-10 ise pompanın çalışabildiği basma yüksekliği aralığını (0,5 ile 10 metre) gösterir.
3. Bağlantı çapı ve flanş arası ölçü
Bu, değişim yaparken en çok gözden kaçan ve en çok baş ağrıtan detaydır. Pompanın giriş-çıkış çapı (DN25, DN30, DN40) kadar, iki rakor arasındaki mesafe de uymalıdır. Konut tipi pompalarda bu ölçü genellikle 130 mm ya da 180 mm'dir.
Mevcut pompanızı değiştirecekseniz, sipariş vermeden önce iki rakor arasını metreyle ölçün. Ölçü tutmazsa boru kesip kaynak yapmak gerekir; bu da basit bir değişimi yarım günlük işe çevirir.
4. Frekans kontrollü mü, sabit devirli mi?
Sabit devirli pompalar tek hızda çalışır; tesisatın ihtiyacı azaldığında bile aynı gücü harcar. Frekans kontrollü (inverterli) pompalar ise tesisattaki basınç değişimini algılayıp devrini kendi ayarlar. Termostatik vanalar kapandıkça pompa yavaşlar, açıldıkça hızlanır.
Bunun iki somut faydası vardır: elektrik tüketimi belirgin şekilde düşer ve vanalar kapalıyken oluşan akış gürültüsü ortadan kalkar. Yeni nesil Wilo sirkülasyon pompası ve Grundfos sirkülasyon pompası modellerinin büyük bölümü frekans kontrollüdür.
Büyük pompa daha mı iyi ısıtır?
Hayır, yaygın bir yanılgıdır. Gereğinden büyük pompa suyu tesisatta çok hızlı dolaştırır; su peteklerde ısısını bırakacak zamanı bulamadan döner. Sonuç: petekler tam ısınmaz, tesisat ses yapar ve elektrik boşa gider. Doğru pompa, en büyük değil, tesisata uyan pompadır.
Sirkülasyon pompası nasıl bağlanır?
Elektrik bağlantısı içeren bir iştir; deneyimli değilseniz tesisatçıya bırakın. Adımlar şöyledir:
1. Sistemi durdurun ve elektriği kesin. Kombiyi kapatın, pompanın beslendiği sigortayı indirin ve tesisatın soğumasını bekleyin.
2. Suyu kesin. Pompanın iki yanındaki küresel vanaları kapatın. Vana yoksa tesisatı boşaltmak gerekir; bu yüzden pompa değişiminde iki yana birer küresel vana eklemek gelecekteki her müdahaleyi kolaylaştırır.
3. Eski pompayı sökün. Rakorların altına kap koyun; gövdede kalan su dökülecektir. Sökmeden önce elektrik klemensindeki kablo sırasını fotoğraflayın.
4. Akış yönüne dikkat edin. Pompa gövdesinin üzerinde akış yönünü gösteren bir ok vardır ve suyun gidiş yönüyle aynı olmalıdır. Ters bağlanan pompa döner, ses yapar ama su basmaz.
5. Mil yatay olmalıdır. Bu, bağlantının en kritik kuralıdır. Pompa motorunun mili daima yatay durmalıdır; boru düşey de olsa, yatay da olsa motor gövdesi buna göre çevrilir. Mili dikey bağlanan pompanın yatakları yağlanamaz ve rotor kısa sürede sıkışır. Çoğu modelde motor gövdesi, dört cıvatası gevşetilerek gövdeye göre döndürülebilir.
6. Klemens kutusunu yukarı bakacak şekilde bırakmayın. Üstten damlayacak bir su kutunun içine girer. Kutu yana bakacak şekilde konumlandırılır.
7. Contaları yenileyin. Eski contaları tekrar kullanmayın; yeni pompayla gelen contaları takın ve rakorları elle sıkıp anahtarla çeyrek tur daha sıkın.
8. Elektriği bağlayın. Faz, nötr ve topraklama fotoğrafladığınız sıraya göre bağlanır. Topraklama bağlantısı atlanmamalıdır.
İlk çalıştırma
Vanaları yavaşça açın ve pompa gövdesinin dolmasını bekleyin. Pompayı asla susuz çalıştırmayın; kuru çalışma yatakları dakikalar içinde bozar.
Ardından pompanın ortasındaki hava alma vidasını (varsa) bir tornavidayla yarım tur gevşetin. Önce hava, sonra su gelir; su geldiğinde vidayı kapatın. Bu adım atlanırsa pompa gürültülü çalışır ve su basmaz.
Elektriği verip pompayı çalıştırın. Gidiş borusunun kısa sürede ısınması, suyun dolaştığının işaretidir. Son olarak tesisat basıncını 1-1,5 bara tamamlayın ve peteklerin havasını alın.
Kademe ve ayar seçimi
Sabit devirli pompalarda genellikle üç kademe bulunur. En yüksek kademeyle başlamak yaygın bir alışkanlıktır ama doğrusu tersidir: en düşük kademeden başlayın, en uzaktaki petek yeterince ısınıyorsa orada bırakın. Gereksiz yüksek kademe elektrik tüketir ve akış sesi yaratır.
Frekans kontrollü pompalarda ise genellikle sabit basınç ve değişken basınç modları bulunur. Termostatik vanalı radyatör tesisatlarında değişken basınç modu, yerden ısıtmada ise sabit basınç modu çoğunlukla uygundur; kesin öneri pompanın kendi kılavuzundadır.
Sık yapılan hatalar
Mili dikey bağlamak; akış okunu ters çevirmek; flanş arası ölçüyü kontrol etmeden pompa sipariş etmek; pompayı susuz çalıştırmak; iki yana vana koymamak ve hava alma adımını atlamak. Bu altı hata, erken pompa arızalarının büyük bölümünü açıklar.
Sık sorulan sorular
Kombiye ilave sirkülasyon pompası takılır mı? Takılır. Ev büyütüldüyse, petek eklendiyse ya da yerden ısıtma yapıldıysa kombinin içindeki fabrika pompası tesisata yetmeyebilir. İlave pompa, kombinin dönüş hattına ya da ilgili devrenin başına, kendi vanalarıyla birlikte bağlanır.
Pompa çalışıyor ama su basmıyorsa ne olmuştur? Üç ihtimal öne çıkar: gövdede hava kalmıştır, akış yönü terstir ya da rotor uzun durgunluktan sonra sıkışmıştır. Sıkışan rotor, çoğu modelde ön kapaktaki tapa açılıp mil tornavidayla döndürülerek serbest bırakılabilir.
Pompa ne kadar süre çalışır? Doğru bağlanmış ve temiz suyla çalışan bir sirkülasyon pompası uzun yıllar sorunsuz hizmet verir. Ömrü kısaltan asıl etken tesisattaki çamur ve kireçtir; bu yüzden tesisat temizliği pompa ömrünü doğrudan uzatır.
Özet
Pompa, debi ve basma yüksekliğine göre seçilir; değişimde flanş arası ölçü mutlaka ölçülür. Bağlantıda mil yatay olmalı, akış oku doğru yönde bakmalı ve pompa susuz çalıştırılmamalıdır. Kademe en düşükten başlanarak ayarlanır. Ürünler için pompalar, Wilo, Grundfos ve DAB pompa sayfalarımıza bakabilirsiniz.