Isıtma tesisatı tamamen sessiz çalışmaz; hafif bir akış sesi normaldir. Ama sesin türü değiştiğinde bu genellikle bir şeyin değiştiğini gösterir. İyi haber şu: seslerin çoğu birbirinden ayırt edilebilir ve her birinin nedeni oldukça belirlidir. Aşağıda sesi tarif ederek nedene ulaşabilirsiniz.
Fokurdama, gurultu, su sesi
Neden: Sistemde hava var. Su ile hava birlikte dolaşırken petek içinde ve borularda karakteristik bir fokurdama duyulur. Ses genellikle peteklerden gelir ve kombi çalışmaya başladığında belirginleşir.
Çözüm: Peteklerin havasını alın. Kombiyi kapatıp tesisatın 15-20 dakika dinlenmesini bekleyin, sonra en alt kattan başlayarak her peteğin pürjöründen havayı boşaltın. İşlem sonrası basıncı 1-1,5 bara tamamlayın.
Hava almaya rağmen ses birkaç gün içinde geri geliyorsa sisteme sürekli hava giriyor demektir. Bunun nedeni genellikle düşük basınç, sızdıran bir bağlantı ya da otomatik pürjörün ters çalışmasıdır.
Tıkırtı, çıtırtı, çat sesi
Neden: Metal genleşmesi. Isınan boru ve petek uzar, soğuyunca kısalır; bu hareket sırasında kelepçeye, duvara ya da şapa sürtünerek tek tek çıtırtılar üretir.
Sesin zamanlaması tanıyı doğrular: kombi devreye girerken ve devreden çıkarken duyuluyor, sürekli değilse neden budur.
Çözüm: Bu ses zararsızdır ve tesisatta bir arıza göstermez. Rahatsız ediyorsa boru kelepçelerinin gevşetilip araya lastik takoz konması ya da boruların duvara temas ettiği noktalara yalıtım bandı sarılması sesi belirgin biçimde azaltır. Gömülü hatlarda müdahale mümkün olmadığı için sesle yaşanır.
Islık, tiz ses, hışırtı
Neden: Suyun dar bir kesitten hızla geçmesi. En sık nedeni bir vananın gereğinden fazla kısılmasıdır; su daralan geçitten geçerken ıslık çalar.
Çözüm: Sesin geldiği peteğin giriş ve dönüş vanalarını kontrol edin. Yarı kapalı bir vana varsa açın. Termostatik vanalarda ses genellikle vana kapanmaya yakınken duyulur; bu durumda peteğin dönüş vanası fazla kısılmış olabilir ve biraz açılması gerekir.
Tüm tesisattan ıslık geliyorsa sirkülasyon pompasının kademesi yüksektir; bir alt kademeye alın.
Uğultu, vınlama, sürekli titreşim
Neden: Sirkülasyon pompası. Ses kesintisiz ve tek tondaysa ve kombi durunca kesiliyorsa kaynak neredeyse kesinlikle pompadır.
Çözüm: Önce kademeyi düşürün; çoğu tesisatta en düşük kademe yeterlidir ve ses belirgin biçimde azalır. Ses devam ediyorsa iki ihtimal kalır: pompa gövdesinde hava vardır (hava alma vidasından boşaltılır) ya da pompa tesisata göre büyüktür ve suyu gereğinden hızlı dolaştırmaktadır.
Titreşim yapıya geçiyorsa pompanın bağlantı noktalarına titreşim yalıtımı eklenmesi gerekir. Pompa seçimi ve bağlantısı için sirkülasyon pompası nasıl seçilir yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynama, gürleme, çakıl sesi
Neden: Kombinin eşanjöründe kireç birikmesi. Kireç tabakasının altında sıkışan su noktasal olarak kaynar ve buhar kabarcıkları patlayarak gürleyen bir ses üretir. Sesi tarif ederken çoğu kişi "içeride çakıl varmış gibi" ya da "su kaynıyormuş gibi" der.
Çözüm: Eşanjörün kimyasal olarak temizlenmesi ya da değiştirilmesi gerekir; servis işidir. Ses zamanla artar ve ihmal edilirse eşanjör tamamen tıkanır. Aynı zamanda sıcak su performansı da düşmüşse (musluk açınca su ılık geliyorsa) tanı kesinleşir.
Sert su bölgelerinde tekrarı önlemek için kombi girişine tesisat filtresi ve gerektiğinde su arıtma cihazı konması etkili bir önlemdir.
Tık tık, klik sesi
Neden: Ateşleme bujisi. Kombi her devreye girdiğinde kısa bir tık tık duyulması normaldir; hemen ardından alevin tutması beklenir.
Ses uzuyor ve alev tutmuyorsa bu artık normal değildir; nedenleri için kombi ateşleme yapmıyor yazımıza bakın.
Patlama, gümbürtü, tok bir ses
Neden: Geciken ateşleme. Gaz brülörde birikip geç tutuştuğunda tok bir "puf" sesi çıkar. Nedeni genellikle kirli bir brülör, bozulmuş gaz-hava ayarı ya da ateşleme elektrodunun konumudur.
Bu ses ertelenmemelidir. Diğer seslerin çoğu konfor meselesiyken bu bir yanma sorunudur ve doğrudan gaz yetki belgeli servis gerektirir. Ses arttıysa ya da beraberinde is, sararan alev, kombi çevresinde kurum izi varsa cihazı kullanmayı bırakıp servisi arayın.
Hangi sesler normaldir?
Kombi devreye girerken duyulan kısa tık tık, fanın uğultusu, ısınırken ve soğurken duyulan tekil çıtırtılar ve hafif akış sesi normal kabul edilir. Sürekli fokurdama, tiz ıslık, kesintisiz uğultu, kaynama sesi ve tok patlama sesi ise normal değildir.
Ses hangi mevsimde arttı?
Sezon başında ortaya çıkan sesler genellikle havadandır: tesisat yaz boyunca durmuş, hava toplanmıştır. Sezon ortasında yavaş yavaş artan sesler kireçlenmeye işaret eder. Bir gecede ortaya çıkan yeni bir ses ise genellikle bir parçanın (pompa, vana) durumunun değiştiğini gösterir.
Sesi azaltmak için yapılabilecekler
Sezon başında hava alın. Yaz boyunca duran tesisatta hava toplanır; ilk çalıştırmadan önce tüm peteklerin havasını almak, kışın duyacağınız sesin önemli bir bölümünü baştan siler.
Pompa kademesini en düşükten deneyin. En uzaktaki petek yeterince ısınıyorsa daha yükseğine gerek yoktur. Yüksek kademe hem ses hem elektrik demektir.
Vanaları ya tam açın ya tamamen kapatın. Yarı kısık bir vana, tesisatın en çok ses üreten noktasıdır. Debi ayarı gerekiyorsa bu ayar peteğin dönüş vanasından yapılır, giriş vanasından değil.
Boruların temas noktalarını yalıtın. Duvara ya da kelepçeye doğrudan değen bakır ve çelik borular, genleşme sesini yapıya iletir. Ulaşılabilen noktalara lastik takoz ya da yalıtım bandı koymak etkili olur.
Tesisatı temiz tutun. Çamur ve kireç hem akışı daraltıp ses üretir hem de pompayı zorlar. Filtrenin yılda bir temizlenmesi bu iki etkiyi birden azaltır.
Ne zaman servis çağırmalı?
Hava alma, vana ayarı ve pompa kademesi değişikliği ev sahibinin yapabileceği işlerdir. Kaynama sesi, tok patlama sesi, cihazdan gelen metalik sürtünme sesi ve beraberinde is ya da kurum görülen durumlar servis işidir. Gaz kokusu varsa hiçbir kontrol yapmadan cihazı ve gaz vanasını kapatın, pencereleri açın ve doğalgaz acil hattını arayın.
Özet
Fokurdama hava, tıkırtı genleşme, ıslık kısık vana, uğultu pompa, kaynama kireç, tok patlama ise geciken ateşleme demektir. İlk dördü çoğu zaman kendiniz çözebileceğiniz konulardır; son ikisi servis işidir ve patlama sesi ertelenmemelidir. Malzeme için pürjörler, radyatör vanaları ve sirkülasyon pompaları kategorilerimize bakabilirsiniz.